Blijdschap en twijfel in Cambodja nu oppositieleider Sokha thuis is

Kem Sokha op archiefbeeld uit 2017.Beeld AP

De Cambodjaanse oppositieleider Kem Sokha zit niet meer gevangen. Zijn aanhangers zijn blij, al is het land nog lang geen democratie. 

In een klein en rommelig café aan Street 313 in Phnom Penh is elke tafel bezet. In bruine uniformen geklede politiemannen slurpen er zwijgend een kop noedelsoep naar binnen. Oppositieaanhangers drinken er ijskoffie en kunnen het niet laten geregeld naar de andere kant van de straat te kijken. Want daar, achter een hoge, ijzeren poort woont Kem Sokha. De populairste oppositieleider van het land werd maandagochtend plotseling vrijgelaten uit de gevangenis.

Sokha (65) was het afgelopen jaar de meest prominente politieke gevangene van Cambodja. Hij werd vorig jaar september gearresteerd en beschuldigd van landverraad. De beschuldiging werd alom gezien als politiek gemotiveerd en kwam Cambodja op felle internationale kritiek te staan. Ruim zes weken na omstreden verkiezingen, waarbij de regerende partij alle 125 zetels in het parlement opeiste, is de oppositieleider weer vrij. Zij het op borg en onder een vorm van huisarrest.

Bij de ijzeren poort is de stemming nog wat weifelend. Toegesnelde oppositieaanhangers wijzen naar het huis en maken selfies. Maar zij worden in de gaten gehouden en soms weggestuurd door politiemannen die overal rondom de grote woning met portofoons zijn gepositioneerd. Bovendien laat hun geliefde leider zich niet zien.

Beperkte vrijlating

Een van zijn meest prominente collega's, Sisowath Thomico, is er wel. De politieke veteraan is samen met boeddhistische monniken naar Street 313 afgereisd om Sokha te begroeten. "Ik ben ontzettend blij dat hij niet langer in de gevangenis zit", zegt Thomico. "Maar wat mij betreft is het nog niet genoeg. De aanklacht tegen hem moet volledig worden ingetrokken, zodat Kem Sokha weer een vrij man kan zijn." 

De vrijlating is dan ook beperkt. Een rechtbank liet Sokha om medische redenen - de politicus is naar verluidt in slechte gezondheid - op borgtocht vrij, maar hij mag zijn collega's en supporters niet ontmoeten, hij mag de pers niet te woord staan en hij mag het straatblok waarin hij woont niet zonder gerechtelijke toestemming verlaten.

Hun Sen, de autocratische premier die Cambodja al sinds 1985 bestuurt, beschuldigde Sokha er vorig jaar van de regering omver te willen werpen. Terwijl Sokha in de gevangenis zat, werd zijn Cambodian National Rescue Party door een rechtbank verboden. De populaire partij was Hun Sen's grootste uitdager in decennia.

Internationale druk

De politieke onderdrukking bleef de afgelopen jaren niet beperkt tot het verbannen van de oppositie. Onafhankelijke media werd het zwijgen opgelegd, kritische ngo's (niet-gouvernementele organisaties) werden met sluiting bedreigd. Activisten, journalisten en oppositieleden werden het land uitgejaagd of gearresteerd. Hun Sen creëerde daarmee een klimaat waarbinnen hij de verkiezingen van afgelopen juli volledig naar zijn hand kon zetten.

Aanhangers van Kem Sokha verzamelen zich voor zijn huis na zijn vrijlating op 10 september.Beeld Reuters

Sam Phalla hoopt dat de vrijlating van Sokha het begin is van meer democratie. Zij kijkt vanaf haar scooter naar het huis achter de ijzeren poort. "Toen ik vanochtend hoorde dat Kem Sokha weer thuis is, moest ik huilen van blijdschap", vertelt ze. "Ik hoop dat hij spoedig de partij weer op mag starten zodat mijn kinderen een betere toekomst tegemoet gaan."

Sokha is niet de eerste politieke gevangene die sinds de verkiezingen de gevangenis mocht verlaten. Zeker negentien anderen gingen hem voor. De Cambodjaanse regering zegt dat ze zo haar genade toont. Analisten en politici echter vermoeden dat de internationale druk te groot werd om overheidscritici nog langer vast te houden. Zo stelden de VS onlangs sancties in tegen Cambodjaanse leiders en dreigt de EU met economische sancties als de politieke situatie niet verbetert.

In Street 313 twijfelt Sisowath Thomico er niet aan. "Sokha is vrijgelaten als gevolg van de druk op de overheid", zegt hij strijdvaardig. "Ze hebben geprobeerd de verkiezingen volledig te manipuleren, maar ze zijn zich er heel goed van bewust dat ze de steun van het volk niet hebben. Ze moesten dus wel iets doen."

Lees ook:

Cambodja's laatste kritische krant is niet langer onafhankelijk

Het laatste bastion van onafhankelijke journalistiek in Cambodja, dagblad The Phnom Penh Post, is verkocht aan een Maleisische investeerder die gelieerd is aan sterke man Hun Sen. Die haalt hiermee de teugels in zijn Aziatische land nog verder aan.

Overtreding? Diefstal? Woedende meutes in Cambodja slaan erop los

Cambodjanen hebben geen vertrouwen in politie en justitie. Vermeende verkeersovertreders en overvallers, die pakken omstanders zelf wel aan. Bruut geweld wordt niet geschuwd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden