Bleef de Oosterschelde nou open of niet?

Paul de Schipper is journalist bij dagblad BN/De Stem.

’Als ik mensen hoor zeggen dat de Oosterschelde open is gebleven dankzij Rijkswaterstaat, of dankzij de politiek, of dankzij de milieubeweging, dan word ik altijd kriegelig. Ook Willem-Alexander heeft er een handje van als hij Japanners of Chinezen daar rondleidt. Het is toch een beetje geschiedvervalsing. Want dat er geen dam is gekomen, zoals volgens de Deltaplannen de bedoeling was, is te danken aan een handjevol mensen uit Yerseke: een onderwijzer, een winkelier die - zoals dat toen zo mooi heette - in manufacturen deed, twee drukkers, en een paar scholieren en studenten. Zij vormden de kern van de Aktiegroep Oosterschelde Open. Die voerde in de jaren zeventig actie op een manier die we anno 2008 van Greenpeace kennen. Ze waren buitengewoon effectief in het bespelen van de media en van de politiek. Over deze groep mensen gaat mijn boek.

Het verhaal is nog nooit opgeschreven, en het is ook nauwelijks bekend - alleen in een kleine kring in Zeeland. Ik wist er van, ik was er ook bij betrokken. Ik ben al dertig jaar journalist in deze streek en opgegroeid in Yerseke. Steeds heb ik met het idee rondgelopen er een boek over te schrijven, maar het kwam er maar niet van. Ik had al wel veel documentatie verzameld. Vorig jaar heb ik vijf maanden vrijgenomen en heb het verhaal opgeschreven. Ik had toen wel al alle interviews gehouden. Want het boek is voornamelijk oral history, maar met feiten als bakens. Die documentatie stelt niet veel voor, want de aktiegroep - ja, met een k - heeft geen sporen achtergelaten. Ze hield geen notulen van vergaderingen bij, en ook geen jaarverslagen. Er was zelfs geen bestuur.

Op een avond begin jaren zeventig zijn ze bij elkaar gekomen, in een loods bij de Oosterschelde. Er waren al een paar zeearmen afgesloten, de Grevelingendam bijvoorbeeld, en dat mocht niet weer gebeuren, vonden ze; de Oosterschelde mocht geen dode poel worden. Ze besloten actie te gaan voeren. Het waren uiterst gedreven mensen, die met hun heldere boerenverstand de boel in gang zetten. Calvinisten, die niet voor hun eigen belang opkwamen, maar voor dat van Zeeland, de natuur, het milieu.

De groep had het tij mee. In de jaren zeventig begon het milieubewustzijn op te komen. Er waren in korte tijd twee verkiezingen voor de Tweede Kamer, dus ook twee campagnes. Er kon geen verkiezingsbijeenkomst worden gehouden, of de groep liet van zich horen. En ze had het geluk dat er in 1973 een progressief kabinet kwam, met twee parijen die zeiden op te komen voor het milieu: de PPR en D66. De beslissende kabinetsvergadering was in de nacht van 8 op 9 november 1974: daar viel even na vier uur het besluit een doorlaatbare caissondam aan te leggen.

Dat was natuurlijk een overwinning. Maar de actievoerders hebben nooit feest gevierd. Dat lag deels aan het karakter van de mensen, die nogal ingetogen waren en niet prat gingen op hun succes, maar ze vonden ook dat er eigenlijk niet zo veel reden voor een feestje was. Want de naam was Aktiegroep Oosterschelde Open, en dat doel was toch niet honderd procent bereikt.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden