'Blauwhelmen gaan bedreigd cultureel erfgoed beschermen'

Een plaat van Palmyra, genomen in mei 2015. Sinds de stad in handen viel van IS, zijn diverse gebouwen verwoest.Beeld AP

De kans dat bedreigd werelderfgoed voortaan wordt beschermd door soldaten van de Verenigde Naties, is sinds gisteren een stuk groter geworden. De uitvoerende raad van UNESCO stemde in met een plan voor de verdediging van werelderfgoed, zei de Italiaanse minister van cultuur Dario Franceschini zaterdag volgens de Italiaanse Rai. De eerste taak voor de blauwhelmen is het verdedigen van erfgoed tegen 'terroristen van IS'.

Volgens Franceschini, stemden 53 van de 58 landen in de uitvoerende raad gisteravond in met het idee, waaronder alle landen van de permanente Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. "Dit is een internationaal succes", zei de minister aldus de Rai. "Nu nog het uitvoerende aspect." UNESCO zelf heeft nog niet gereageerd.

De beslissing van Unesco komt nu duidelijk wordt dat terreurgroep Islamitische Staat (IS) in de oeroude stad Palmyra veel schade aanricht aan oude monumenten. "We worden geconfronteerd met terroristische aanvallen van IS. De wereld kan niet achterover leunen en toekijken", aldus Franceschini, die zo snel mogelijk een mandaat voor een internationale taskforce wil creëren. "We hebben nu 'blauwhelmen van de cultuur' nodig."

Italië loopt al geruime tijd voorop als het gaat om de bescherming van cultureel erfgoed. Franceschini deed zijn oproep voor bescherming van historische plekken al in maart en de premier van Italië, Matteo Renzi, stelde vorige maand tijdens zijn toespraak bij de Verenigde Naties ook voor een divisie van blauwhelmen op te richten ter bescherming van cultureel erfgoed. Hij zei dat Italiaanse soldaten hun kennis zouden delen, omdat zij toch vaak verkenningsmissies uitvoeren.

Dario Franceschini.Beeld getty
Een still uit een video van IS, waarop de ontploffing van een gebouw in Palmyra te zien zou zijn.Beeld ap

Als er daadwerkelijk wordt besloten tot een troepenmacht, dan is het niet zeker waar de soldaten gelegerd moeten zijn. Het plan is er volgens Franceschini op gericht om de plekken te beschermen die in gevaar zijn, of in oorlogsgebied liggen, of die getroffen worden door natuurrampen.

In een interview met de Rai noemde Franceschini echter expliciet de islamitische terreur van IS op cultureel erfgoed. Op dit moment zijn er zeker zeven plekken in de buurt van het kalifaat van IS.

In Syrië is Palmyra al verwoest. Op de lijst staan nog oude dorpen in het noorden van het land (samen als één 'site'), evenals de steden Aleppo en Bosra en het oude fort Krak des Chevaliers, dat door de Tempeliers was opgericht.

Al deze plekken zijn nog niet in handen van IS, al wordt er nu hard gevochten rond Aleppo. In Irak staan de steden Ashur en Samarra nog overeind. Hatra is al in handen gevallen van IS, en stukgeslagen.

Op dit moment zijn de plekken in Syrië en Irak gekwalificeerd als 'werelderfgoed in gevaar'. Dit houdt in dat UNESCO zich het recht voorbehoudt geld uit het erfgoedfonds te gebruiken voor 'snelle acties' om het gebied te beschermen. Militaire acties worden daar echter niet mee bedoeld. Wel kan UNESCO er bij autoriteiten in het gebied op aandringen iets te ondernemen om het erfgoed te beschermen.

Is het aannemelijk dat op al die plekken binnenkort blauwhelmen te vinden zijn? Daar lijkt het niet op. Het zal nog een tijd duren voordat de taskforce daadwerkelijk is opgericht, en wat voor mandaat zij mee kunnen krijgen. Er zijn bovendien nog veel vragen over de haalbaarheid: niet iedereen komt Syrië zomaar binnen.


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden