'Blatter en Platini mogelijk dit weekend al geschorst'

Sepp Blatter, hier vrijdag in een kantoor in het Fifa-hoofdkantoor in Zürich. Beeld epa
Sepp Blatter, hier vrijdag in een kantoor in het Fifa-hoofdkantoor in Zürich.Beeld epa

Is het dit weekend game over voor Fifa-president Sepp Blatter? Gisteren werd hij in zijn eigen kantoor in Zürich overvallen door een team van de Zwitserse justitie, vandaag of morgen wordt hij (en Uefa-voorzitter Michael Platini) mogelijk al geschorst, meldt de NOS. Een analyse van de beschuldigingen.

Het is kort na 17 september als Sepp Blatter iets moet schrijven voor de vrolijke, in een magazine verpakte, nieuwsbrief die de Fifa altijd rondstuurt. Hij heeft net zijn secretaris-generaal Jérôme Valcke de wacht aangezet wegens gesjoemel met WK-tickets en heeft drie dagen eerder moeten toezien hoe de Zwitserse en Amerikaanse justitie de pers vertellen dat er als gevolg van hun onderzoeken naar mogelijke Fifa-fraude mogelijk snel meer arrestaties volgen. Blatter moet iets schrijven wat iedereen sust, denkt hij.

"Het is in het belang van het voetbal dat de Fifa meewerkt aan alle onderzoeken die nu plaatsvinden, hoe dichtbij thuis de onderzoeken ook komen", schrijft Blatter uiteindelijk in zijn column. "Dit is het moeilijke pad dat we moeten volgen als we verandering willen."

Wie die tekst leest (in de link op pagina 23), kan de ironie niet ontgaan. Blatter, nog tot februari Fifa-president, weet dan namelijk nog niet dat er door de Zwitserse justitie een inval wordt voorbereid. Gister vond de frontale aanval plaats en dichter bij 'huis' kon niet: het team van aanklager Michael Lauber klopte zelfs aan op de deur van het kantoor van de Fifa-president.

In hun handen? Twee mysterieuze deals waarnaar een strafrechtelijk onderzoek wordt ingesteld. Een over televisierechten in het Caribisch gebied, en de ander over een mysterieuze betaling aan de huidige voorzitter van de Europese voetbalbond, Michael Platini.

null Beeld afp
Beeld afp

De eerste beschuldiging: 1,8 miljoen euro smeergeld voor Platini

Blatter zou in februari 2011 uit naam van de Fifa zo'n 1,8 miljoen euro hebben betaald aan de huidige voorzitter van de Europese voetbalbond, Michel Platini. Geld dat Platini nog moest krijgen voor werk dat hij tussen januari 1999 en juni 2002 had gedaan, toen hij door Blatter werd ingewerkt op de burelen van de Fifa.

Waarom pikant:
Is het niet vreemd dat Platini pas in 2011 wordt betaald voor werk dat hij rond de eeuwwisseling had gedaan als adviseur van Blatter? De Zwitserse aanklager vindt van wel. Volgens hem is het een betaling déloyale: een oneerlijke betaling, in de gangbaarste term ook wel 'smeergeld' genoemd.

De betaling is namelijk gedaan drie maanden voordat Platini zijn kandidatuur voor het Fifa-presidentschap, waarover later dat jaar zou worden gestemd, intrekt. In plaats daarvan schaart Platini zich achter Blatter en roept de Uefa, met Platini aan het hoofd, zijn 53 leden op om voor Blatter te kiezen. Dat kan geen toeval zijn, denkt de Zwitserse aanklager.

Voetbalbonden, instituties en politici tuimelen in de uren die volgden op de aankondiging van Lauber over elkaar heen met verschillende reacties. Volgens de Nederlandse KNVB zijn de aantijgingen 'verontrustend'. Bij monde van Gregg Dyke, voorzitter van de Engelse voetbalbond FA, reageren de Engelsen hard. "Een ware schertsvertoning", noemt Dyke de situatie rond Blatter op de BBC. "De organisatie is duidelijk in complete chaos beland."

Opvallend is echter de reactie van de Franse premier Manuel Valls, die vrijdagavond meldde het 'volste vertrouwen' te hebben in Platini. "Hij was een geweldig sportman en een geweldig bestuurder. Ik heb volledig vertrouwen. Wij zijn gelukkig dat we Platini hebben", aldus Valls tegen France Info.

Toch is die opmerking ook weer niet helemaal vreemd. Valls en Platini zijn goede vrienden. De Franse premier reisde in juni zelfs met een vliegtuig van Platini naar Berlijn voor de Champions League-finale tussen Juventus en Barcelona. Volgens Valls voor businessdoeleinden en ook Platini haaste zich, toen er ophef ontstond in het Franse parlement, te zeggen dat het om een zakentrip ging en dat hij Valls had uitgenodigd.

Platini zelf zegt dat hij heel blij was dat hij de zaak kon uitleggen aan justitie. "Dit was gewoon mijn contract", aldus de Fransman, die zich afvroeg waarom hier ophef over kwam. Blatters advocaat Richard Cullen ging niet in op deze zaak.

Blatter en Platini, hier vorig jaar in een onderonsje. Beeld afp
Blatter en Platini, hier vorig jaar in een onderonsje.Beeld afp

Hoe gaat dit verder?
De NOS meldde vandaag dat de ethische commissie van de Fifa de zaak bekijkt en beide bestuurders, zowel Blatter als Platini, kan schorsen. Alle documenten die de Zwitserse justitie heeft, zijn ook doorgespeeld aan de ethische commissie, aldus bronnen aan de Nederlandse omroep. Deze commissie kan, als het oordeelt dat er voldoende aanleiding voor is, de bestuurders direct schorsen. Die uitspraak wordt mogelijk dit weekend al genomen.

De kwelgeesten voor Blatter: links de Zwitserse aanklager Michael Lauber, rechts de Amerikaanse aanklager Loretta Lynch. Beeld ap
De kwelgeesten voor Blatter: links de Zwitserse aanklager Michael Lauber, rechts de Amerikaanse aanklager Loretta Lynch.Beeld ap

De tweede beschuldiging: gekonkel met televisierechten

Volgens de Zwitserse aanklager heeft Blatter ook zijn handtekening gezet onder een dubieus contract in september 2005 over de televisierechten van de WK's in 2010 en 2014 voor het Caribisch gebied. Dat televisiecontract, met het bedrijf van de voorzitter van de Caribische voetbalbond Jack Warner, werd voor 600.000 dollar van de hand gedaan, terwijl de rechten voor miljoenen meer werden doorverkocht.

Waarom pikant?
De beschuldiging dat de Fifa televisierechten zou hebben verkocht voor een schijntje van de marktwaarde is niet nieuw. Geruchten over de goedkope verkoop van marktgelden gaan al jaren. Jack Warner zou in eerdere bidprocessen de rechten zelfs hebben gekregen voor het luttele bedrag van 1 dollar.

Belangrijker nog is dat de uit Trinidad en Tobago afkomstige Warner de spil wordt genoemd in een groot smeergeldschandaal waar de Amerikaanse FBI achteraan zit. Warner behoorde tot een groep bestuurders en marketingmensen die ruim 150 miljoen dollar smeergeld aan elkaar zouden hebben betaald. Onder andere door de (door)verkoop en gunning van televisierechten. De FBI arresteerde in mei daarvoor 14 mensen. De uitlevering van Warner aan de VS laat waarschijnlijk niet lang op zich wachten.

Hoe gaat dit verder?
De moeilijkheid zit in het feit dat moet worden aangetoond dat Blatter bewust de prijs laaggehouden heeft om zijn vriend Warner te bevoordelen. Dat wordt nog lastig, zeker als men kijkt naar de geschiedenis. Over de ISL-fraude, waarbij in de jaren negentig rechten werden verkocht aan de bevriende partij ISL en niet aan de hoogste bieder, zei Blatter altijd iets als: "Het proces is zorgvuldig gegaan. De opties zijn goed verkend. Dit was het best passende aanbod." En dat betekende dus niet altijd het aanbod met het meeste geld.

Ook de woorden van Blatter deze keer laten zien dat het proces in die carrousel terecht komt. Advocaat Cullen zegt dat het televisiecontract dat Blatter in 2005 afsloot 'zorgvuldig is voorbereid en uitonderhandeld door de daarvoor aangewezen medewerkers van de FIFA'. In andere woorden: er is geen vuiltje aan de lucht, en hoewel in de ISL-zaak wel veroordelingen zijn geweest, heeft Blatter de dans altijd ontsprongen.

Het bewijs dat de Zwitserse justitie denkt te hebben (het contract met Warner), lijkt bovendien pas net te zijn toegevoegd aan het onderzoeksdossier van Lauber. Het was namelijk de Zwitserse omroep SRF die het contract met daarop de handtekening van Blatter op 11 september toonde. Dit zou kunnen betekenen dat Lauber en consorten niet heel veel tijd hebben gehad om dat papier te onderzoeken. Echter, als er zo kort na die bekendmaking al een strafrechtelijk onderzoek volgt, dan is aan te nemen dat de Zwitserse justitie over meer bewijs over de bewust lage deal beschikt.

tekst loopt door onder de tijdlijn

Conclusie

De twee pilaren waarop het strafrechtelijk onderzoek nu rust staan stevig, maar moeten nog veel doorstaan. Officieel is Blatter nog niet aangeklaagd, hij heeft alleen te horen gekregen dat er een onderzoek naar hem wordt gestart. Dit betekent dat de Zwitser nog niet in de cel zit, noch dat hij zich elke dag op het politiebureau moet vertonen.

Maar de klop op de deur van Blatters kantoor is een geluid dat hij nimmer wilde horen. Het betekent namelijk dat de Zwitserse justitie meer middelen ter beschikking heeft dan in eerdere rechtszaken, waarbij het rechtssysteem in het Alpenland Blatter altijd gunstig gezind was en waarbij zijn eigen kantoor altijd gevrijwaard was van onderzoek.

Bovendien is Blatter voor het eerst zelf hoofdpersoon in een strafrechtelijk onderzoek. Bij eerdere rechtszaken, bijvoorbeeld in 2008, was het het instituut Fifa dat op de pijnbank lag om het ISL-schandaal, omdat verschillende betrokkenen (lees: waarschijnlijk Blatter) niet met naam werden genoemd en zodoende ook niet konden worden vervolgd. Toen de namen van de beschuldigde Fifa-officials rond 2008 wel naar buiten dreigden te komen, kocht de Fifa anonimiteit door in een schikking miljoenen Zwitserse Frank te betalen. Vorig jaar werd Blatters naam gezuiverd. Hij was 'clumsy', maar verder niets.

Beide genoemde onderwerpen geven wel aan hoe wijdverspreid het Zwitserse onderzoek nu is. Was het oorspronkelijk aan Lauber en zijn team om de dubieuze gang van zaken rond de toewijzing van de WK's in Rusland en Qatar (respectievelijk 2018 en 2022) te onderzoeken, beide beschuldigingen hebben daar niets mee te maken. Mogelijk staan nog veel meer strafzaken op het programma, want er zijn al 121 verdachte banktransacties ontdekt. En dan wordt het Amerikaanse onderzoek nog niet eens meegerekend.

Nu de voetbalvrienden van Blatter een voor een in het nauw komen en Valcke de laatste scalp was, is de beweegruimte voor de president nog een beetje kleiner geworden. Hij vloog al niet meer naar Canada en Japan, uit angst te worden opgepakt, maar nu lijkt hij ook in eigen land een paria te worden.

Desondanks is het nog te vroeg te concluderen dat de blessuretijd voor Blatter om is. Valcke ging weg om een paar verkochte WK-tickets, Blatter blijft ook na deze aanklachten (voorlopig) nog zitten. Binnen de Fifa wordt dus nog steeds met twee maten gemeten. En ook de ethische commissie, die onafhankelijk zou moeten zijn, is in het verleden weleens uiterst terughoudend geweest.

De voorlopig laatste keer dat Blatter de media toesprak, gooide komiek Lee Nelson een stapel bankbiljetten over Blatter heen. Beeld REUTERS
De voorlopig laatste keer dat Blatter de media toesprak, gooide komiek Lee Nelson een stapel bankbiljetten over Blatter heen.Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden