Blanke tannies staan op tegen het ANC

Het ANC gaat vrijwel zeker de verkiezingen van woensdag winnen. Maar met harde standpunten en actief lobbywerk probeert het kleine Vrijheidsfront Plus de blanke Afrikaners een stem te geven.

Het conservatief-christelijke Vrijheidsfront Plus (VF+) sloot zaterdag zijn verkiezingscampagne af met een bijeenkomst in Pretoria-Noord. Maar hier geen swingende massa op een stoffig open veld, zoals bij de ANC-rally dertig kilometer verderop in het township Soshanguve. De aanhangers van het VF+ vergaderen in het aangenaam koele congrescentrum van het onderzoeksinstituut CSIR. In de zaal zitten 200 blanke Afrikaners in rijen in de banken, net als ’s zondags in de Nederduits Hervormde kerk. Keurige Afrikaner ’ooms’ en ’tannies’, hier en daar een VF+-sticker op het revers geplakt.

De folders getuigen van een straf partijprogramma: het VF+ is tegen abortus, voor het herinvoeren van de doodstraf, tegen positieve discriminatie van zwarte Zuid-Afrikanen en vooral voor het behoud van Afrikaans als taal.

Maar partijleider Pieter Mulder – een aimabele, zachtaardige man met grijzend Balkenendekapsel – komt niet over als een Eugène Terre’Blanche, de radicale leider van de Afrikaner Weerstandsbeweging. Mulder spreekt bedaard, uit zijn zorgen over de criminaliteit – vijftig moorden per dag – en het capaciteitsgebrek van justitie, over de 247 abortussen per dag, over de ongelijke eisen die worden gesteld aan blanke en zwarte studenten medicijnen. Allemaal het gevolg van vijftien jaar onafgebroken regeren door het ANC.

„Daarom zijn de komende verkiezingen van doorslaggevend belang”, zegt Mulder. „We moeten het Zimbabwe-patroon van de bevrijdingsbeweging die elk jaar machtiger wordt, doorbreken. Elke stem is van belang. Er is geen enkele oppositiepartij die in haar eentje het ANC kan overwinnen, maar gezamenlijk kunnen we opstaan tegen het ANC, en de misdaad, moord en corruptie.

Misdaadbestrijding staat deze verkiezingen hoog op de agenda in Zuid-Afrika. Wat het Vrijheidsfront Plus betreft mag de doodstraf weer worden ingevoerd. „Het gaat ons vooral om het onnodige geweld, zoals laatst bij een moord op een blanke boerin, waarbij ze glasscherven in haar vagina hadden gestopt”, zegt jeugdleider Marcus Pawson. „We willlen de doodstraf terug als afschrikwekkend voorbeeld voor criminelen die steeds weer blijven moorden.” Volgens de 23-jarige student politieke wetenschappen zou dat (anders dan bijvoorbeeld in de Verenigde Staten) in Zuid-Afrika absoluut helpen. „Zwarte mensen zijn veel eerder geneigd om gehoor te geven aan wat hun leiders zeggen”, meent hij.

Maar tot herinvoering van de doodstraf zal het, gezien het aantal VF+-stemmers, niet komen. Hoewel er zeker zo’n 2,5 miljoen blanke Afrikaanstaligen zijn, kreeg de partij bij de verkiezingen van 2004 niet meer dan 139.465 stemmen, 0,9 procent van het totaal. „Tja, veel mensen vonden het veiliger om op de Democratische Alliantie te stemmen, de grootste oppositiepartij”, erkent Willie Spies, één van de vijf VF+ parlementsleden. Volgens opiniepeilers speelt dit de partij ook bij deze verkiezingen parten. Het aantal zetels zal eerder krimpen dan groeien.

Iemand die zich wel helemaal thuis voelt bij het Vrijheidsfront, is de 67-jarige Daniël Louw. „Deze partij staat het dichts bij mijn calvinistische geloof, bij mijn reformatorische normen en waarden”, vertelt de pensionaris uit Pretoria. „Ze zijn vóór het behoud van het Afrikaans, en de taal is je sterkste wapen”, meent Louw. „En”, zegt hij, terwijl hij met een nicotinevinger over mijn blote arm strijkt, „het bloed dat door je aderen vloeit, moet wit zijn.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden