Blanke oppositie op springen na rel over straatnamen

KAAPSTAD - Het leek de burgemeester zo'n nobel idee om een hoofdstraat in Kaapstad te vernoemen naar Nelson Mandela. Voortvarend als hij is, had Peter Marais de nieuwe naamborden zelfs al laten bestellen. Maar zijn plan is uitgelopen tot een dramatische klucht. Niet alleen dreigt de flamboyante Marais (Nationale Partij) zijn baan als burgemeester van Kaapstad te verliezen, de straatnaam-affaire zet zelfs de alliantie van Zuid-Afrika's twee grootste oppositiepartijen op springen.

De fusie tussen de Democratische Partij en de Nationale Partij leek vorig jaar zo veelbelovend. De Democratische Alliantie (DA) was weliswaar overwegend blank, maar zou eindelijk een sterke oppositie vormen tegen het oppermachtige ANC. Het moest een brandschone partij worden, die zich niet zoals de regeringspartij zou laten bezoedelen door corruptie en vriendjespolitiek, beloofde democratenleider Tony Leon.

Helaas gooide de controversiële Marais roet in het eten in de enige grote stad waar de DA het voor het zeggen heeft. Zijn aankondiging dat Adderleystraat en Waalstraat zouden worden omgedoopt tot Nelson Mandela en F.W. de Klerkstraat leidde tot groot protest. Bedrijven aan de twee zakenstraten waren tegen, omdat ze geld zouden moeten uitgeven aan nieuwe logo's en briefpapier. Andere inwoners vonden dat de koloniale geschiedenis van Kaapstad niet mag worden uitgewist en sommigen noemden het een schande dat ook De Klerk een straat zou krijgen. De oud-president mag dan wel hebben bijgedragen aan de afschaffing van de apartheid, toch vertegenwoordigde hij het apartheidsbewind.

Maar de kleurling Marais, zelf jarenlang ingesponnen door het apartheidsbewind, liet zich niet vermurwen. Hij besloot tot een opiniepeiling, die aantoonde dat de meeste inwoners voor zijn plan waren. Kort daarna bleken Marais' medewerkers echter te hebben geknoeid met de peilingformulieren; ze waren ingevuld door duizenden mensen uit de townships die van niets wisten. De schande was zo groot dat het straatnamenplan meteen van de baan was.

Daarmee was het verhaal niet afgelopen. Ook al ontkende Marais elke betrokkenheid bij de fraude, na een onderzoek velde anti-corruptierechter Willem

Heath een hard oordeel. In augustus werd de burgemeester geschorst. Hoewel de gemeenteraad deze week de naam van Marais zuiverde, en zei dat hij mocht terugkeren, heeft democratenleider Tony Leon schoon genoeg van de opgeblazen Marais - bijnaam 'Brulpadda'. Hij eiste vorige week dat Marais zijn burgemeestersketting inlevert.

NP-leider Marthinus van Schalkwijk steunt echter zijn partijgenoot. Hij beschuldigde Leon van 'oneerlijkheid', en 'toepassen van straatrecht', waarna de Democraten op hun beurt eisten dat Van Schalkwijk berispt zou worden wegens gebrek aan loyaliteit.

Dat de twee alliantieleiders nu rollend over straat gaan, heeft met meer te maken dan met 'Brulpadda' alleen. Op het moment van de fusie was de Nationale Partij ten dode opgeschreven, en werd de apartheidspartij in feite gered door de Democraten. Vandaar dat Tony Leon voorzitter werd, en Van Schalkwijk slechts vice-voorzitter.

Maar de NP is afgelopen jaar opgekrabbeld, heeft vele nieuwe leden geworven, en is nu de interne machtsstrijd begonnen. ,,Pas als Marthinus inziet dat hij vice-voorzitter is en niet co-voorzitter zullen we vrede hebben in onze partij', zei een DP-politicus. ,,Het is tijd om de pikorde nu voor eens en altijd vast te stellen.'' Het nationale comité van de Democratische Alliantie besluit vandaag of burgemeester Marais het eerste slachtoffer wordt op dit slagveld van blank Zuid-Afrika.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden