Blanke agenten Ferguson zijn stelselmatig racistisch

Onderzoek bewijst dat Amerikaans politiekorps gewelddadig optreedt tegen zwarte burgers

Hoeveel cijfers over racisme van zijn politiekorps zijn er nodig om de blanke burgemeester van Ferguson de feiten te doen erkennen? Zelfs toen de Amerikaanse minister van justitie Eric Holder onlangs zei dat er een grootschalige verandering nodig is bij het korps van Ferguson, bleef James Knowles III in de verdediging.

"Ik weet niet wat het ministerieel onderzoek heeft ontdekt. Maar als er iets moet veranderen, waarom hebben ze ons dat dan niet verteld?", klaagde hij vorige week. Na het doodschieten van de ongewapende zwarte Michael Brown (18) in augustus vorig jaar is hij zijn korps stug blijven verdedigen.

Maar gisteren presenteerde het ministerie van justitie dan zijn lang verwachte onderzoek naar buitensporig geweld bij de politie van Ferguson, aanhoudingen in het verkeer en behandeling van gevangenen. En de cijfers van het korps van Knowles III liegen er niet om (zie kader). De enige conclusie luidt dat de merendeels witte agenten de zwarte inwoners jarenlang racistisch hebben bejegend.

De onderzoekers hielden honderden interviews en lazen 35.000 pagina's politiedocumenten. Ze ontdekten onder meer racistische e-mails op accounts van ambtenaren - onder anderen over president Obama die toch zijn vier jaar niet zou volmaken, omdat zwarte mannen niet zo lang één baan houden.

Burgemeester Knowles III heeft een politiekorps van bijna louter blanken in een merendeels zwarte stad. Bovendien is het zijn eigen beleid dat er veel boetes moeten worden uitgeschreven om de gemeentekas te spekken. Dat gebeurt, net als in veel andere steden, vaak over de rug van de armen. Simpele verkeersboetes kunnen voor hen resulteren in een jarenlang drama met oplopende bedragen en celstraffen, omdat ze niet kunnen betalen. Aan de basis liggen vaak onbenullige vergrijpen als fout parkeren of midden op straat wandelen - wat Michael Brown zelfs zijn leven kostte en tot wekenlange rellen in Ferguson leidde.

De afdeling burgerrechten van het ministerie van justitie wordt sinds oktober geleid door Vanita Gupta, dochter van Indiase immigranten, die ook het Ferguson-onderzoek leidt. De juriste heeft zich eerder uitgesproken tegen militarisering van de politie en 'het moreel bankroete gevangenissysteem'. De gekleurde Holder heeft in zijn zes jaar als minister twintig onderzoeken naar burgerrechten en buitensporig politiegeweld gelast. Meestal beloven gemeenten beterschap, maar enkele sheriffs gooiden hun kont tegen de krib en staan voor de rechter. In september maakte Holder nog eens 4,75 miljoen dollar vrij voor onderzoek naar gespannen relaties tussen agenten en bewoners.

De progressieve regering-Obama mag het anders willen, maar in de praktijk heeft het ministerie van justitie geen zeggenschap over de conservatieve politiekorpsen. Het kan ambtenaren, korpsen en gemeenten wel juridisch vervolgen voor ongelijke behandeling. Zo loopt er een zaak tegen het stadje Clanton in Alabama voor het leiden van een 'debiteurengevangenis'. Armen zitten daar vóór de behandeling van hun zaak al vast omdat de kosten voor hen te hoog zijn.

James Knowles III en zijn korps hebben nu de keus: tot een schikking komen met Washington of een rechtszaak aan hun broek krijgen. Critici roepen al langer om het ontslag van politiechef Tom Jackson. Hoe dan ook zal het korps echt moeten worden opgeschud. Amerika kijkt met argusogen toe.

Hoe kan eigenlijk een blanke Republikein de burgemeester van een zwart stadje als Ferguson worden? Het geheim: houd de verkiezingen in april, als niemand aan politiek denkt, en richt je op een kern van rijke oudere stemmers. James Knowles III werd in 2011 gekozen, als 31-jarige bij een opkomst van krap 12 procent. Zijn aanpak van de crisis is unaniem als onvoldoende beoordeeld. Maar ook de inwoners dragen verantwoordelijkheid. De zwarte dominee Al Sharpton sprak tussen de rellen door Ferguson toe: "Iedereen die nu kwaad is, moet voortaan gaan stemmen."

undefined

Cijfers en feiten

De cijfers uit het onderzoek over Ferguson spreken voor zich. Bij 93 procent van de arrestaties ging het om zwarten, hoewel die slechts 67 procent van de bevolking vormen. Zij lopen ook twee keer zoveel kans om in het verkeer te worden aangehouden (86 procent van de gevallen) als blanken, en worden twee keer zo vaak gefouilleerd, terwijl juist aangehouden blanken vaker verboden middelen bij zich hebben. Ook krijgen zwarten vaker honden op zich afgestuurd en was politiegeweld in 88 procent van de gevallen tegen hen gericht.

Zwarten komen bovendien vaker en langer in de cel terecht. Wie tussen april en september in 2014 langer dan twee dagen vast zat, was in 95 procent van de gevallen zwart. Dit patroon verklaart deels waarom de Amerikaanse gevangenissen overbevolkt zijn met zwarte mannen. De rechtbank in Ferguson blijkt net zo bevooroordeeld als de politie: een zwarte verdachte heeft 68 procent minder kans om ontslagen te worden van rechtsvervolging dan een witte.

De campagne #Beëindigmassa-opsluiting wil daaraan een eind maken. De acteur die in politieserie 'The Wire' Omar speelt, een homoseksuele drugsdealer in Baltimore, is daarvoor aangetrokken als ambassadeur van burgerrechtenorganisatie ACLU. Zwarten hebben 20 procent meer kans op celstraf dan witten, aldus ACLU.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden