Blairs verdriet oogst gejoel

Terwijl Blair binnen zijn verhaal doet, toont een demonstrant buiten een schilderij van Blair, die slechts gekleed gaat in de Amerikaanse vlag. (FOTO AP)Beeld AP

amsterdam – - Aan het eind van zijn vier uur durende getuigenis over de Irakoorlog probeerde Tony Blair goed te maken wat hij een jaar eerder voor dezelfde Londense enquêtecommissie verzuimde te verwoorden. „Ik betreur alle verlies van levens ten zeerste”, zei de voormalige Britse premier gisteren, „ongeacht of het daarbij gaat om onze eigen militairen, die van andere landen, burgers die de Iraakse bevolking hielpen of de Irakezen zelf”.

Die inhaalslag ontlokte een gejoel vanaf de publieke tribune. „Te laat!”, schreeuwde iemand.

Blair was gevraagd nogmaals voor de vijfkoppige commissie-Chilcot te verschijnen om lacunes in zijn eerdere verklaring in te vullen en om schijnbare tegenstrijdigheden tussen zijn uitspraken en die van andere getuigen op te helderen.

Klopte het bijvoorbeeld dat hij, voorafgaand aan de Irakinvasie in 2003, tegen het juridische protest van procureur-generaal Goldsmith in, stelde dat het land ook zonder goedkeuring van de Verenigde Naties kon worden aangevallen? En: welke toezeggingen deed Blair de toenmalige Amerikaanse president George W. Bush precies?

Over dat laatste kon Blair niet in detail treden, omdat het privégesprek geheim is. De hoofdlijnen wilde hij wel uiteenzetten. Acht maanden voor de oorlog had hij Bush gezegd: „Op ons kun je rekenen”. Wel zou hij hem ervan hebben overtuigd eerst de ’VN-route’ te bewandelen.

Ook gaf Blair toe al in december 2001 met Bush het afzetten van de Iraakse dictator Saddam Hoessein te hebben besproken – een idee dat toen nog geen deel uitmaakte van het Britse beleid. En in een document uit maart 2002, dat de commissie gisteren publiek maakte, schreef hij dat dit vooruitzicht zijn eigen Labourpartij ’enthousiast’ zou moeten stemmen.

Over Goldsmiths waarschuwing zei hij dat hij destijds de zaak niet langs juridische zijde probeerde te benaderen, maar langs politieke. Hij voelde zich daar ongemakkelijk bij, maar wilde Irak duidelijk maken dat hij het meende: nog één schending van een VN-resolutie en er zou gehandeld worden.

Het onderzoek van de commissie-Chilcot begon in juli 2009 en wordt volgende maand afgerond. De leden bestuderen onder meer hoe het besluit is genomen om Irak aan te vallen, of de Britse troepen op de situatie waren voorbereid en hoe er tijdens de oorlog is gehandeld. Naast Blair moeten ook enkele anderen nog op herhaling komen.

Hoewel de ex-premier zelf leek te blaken van zelfvertrouwen, overtuigde hij de commentatoren niet. Blair komt over, blogde de Daily Telegraph, als „zongebruind, duur gekapt, moeiteloos sprekend en eromheen draaiend”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden