Blairs goeroe terug in coulissen

AMSTERDAM - Ongeloof, onbegrip. De 'Dear Tony'-brief waarin Peter Mandelson premier Tony Blair zijn vertrek uit het kabinet aankondigt, geeft aan hoe de gevallen Britse minister van handel en industrie tegen zijn eigen ontslag aankijkt.

“Ik kan nauwelijks geloven dat ik deze brief aan jou schrijf”, bekent Mandelson aan zijn “beste vriend en naaste collega”. Om dan zijn mea culpa uit te spreken, niet over de lening van 1,2 miljoen gulden die hij van zijn collega op financiën, Geoffrey Robinson, had losgekregen - “ik geloof niet dat ik iets verkeerds of onoirbaars heb gedaan”. Nee, Mandelson had het gewoon moeten zeggen tegen Blair “en andere collega's aan wier advies ik waarde hecht”.

Maar dat kunnen er, naast Blair, niet veel zijn. De belangrijkste karaktertrek van deze geniale 'mannetjesmaker' binnen de Britse Labour Party is zijn arrogantie, zijn gelijkhebberij. Vervelend voor zijn tegenstanders is dat hij meestal nog gelijk had óók.

Erg populair was hij dan ook niet binnen de partij. 'Prins der Duisternis' noemde hem ooit kabinetscollega Claire Short, “iemand die alles in het verborgene doet”. Zelfs het afsluiten van iets onschuldigs als een lening bij een vermogend compaan.

Anderen zagen in hem een Machiavelli. Een intelligent manipulator die macht boven ideologie stelt, een cynische carrièrejager, die de socialistische grondvesten van de partij aan zijn laars lapte. Die er niet tegenop zag 'de waarheid te scheppen'. Met slechts één doel: het aan de macht brengen van 'New Labour', van zijn vriend Tony Blair.

Bij zijn studiegenoot Blair kon 'goeroe' Mandelson geen kwaad doen. Zeker niet nadat deze spin doctor, deze strateeg die elke politieke gebeurtenis binnen de partij naar buiten toe een gunstige draai geeft, Blair en zijn partij op 1 mei vorig jaar met bijna militaire precisie naar een ongekend grote verkiezingsoverwinning op de Conservatieven voerde.

Onaantastbaar werd hij daardoor. Bewierookt door zijn bewonderaars, en gevreesd door zijn tegenstanders, de gestaalde kaders van Old Labour vooral. Die zagen tandenknarsend toe hoe hij als minister zonder portefeuille met zijn buddy Blair stijl en koers van kabinet en partij bepaalde. In de richting van het door hen verfoeide vrije markt-mechanisme, richting 'Derde Weg', ergens tussen ongebreideld liberalisme en socialisme oude stijl in.

Ze zonnen op een kans om hem onderuit te halen, en de eerste kwam bij de verkiezingen voor het National Executive Committee, Labours hoogste bestuursorgaan, vorig jaar. Tot groot genoegen van de Old Labour-aanhang kreeg Mandelson een vernederende nederlaag te slikken. Om nog wat zout in de wonde te wijven, werd het negatieve resultaat voor Mansdelson met groot gejuich door de schare Mandelson-haters begroet. Mandelson reageerde waardig. “Een vleugje nederigheid is goed voor iedereen”, zei hij.

Blair trok zich niets aan van de groeide impopulariteit van zijn boezemvriend 'Mandy'. De premier promoveerde hem tot minister van handel en industrie. Uit dank ook voor de uitgekiende wijze waarop Mandelson na het drama rond de dood van prinses Diana het Britse koningshuis, kroonprins Charles, weer wist op te stuwen in het aanziens des volks.

Het vertrek van Mandelson komt dan ook hard aan bij Blair. Op Mandelsons ontslagbrief schrijft Blair dat het hem enorm spijt dat Mandelson na zijn 'verkeerde inschatting' deze stap genomen heeft. Maar, “zoals je zelf zei: 'we kunnen niet zijn zoals de vorige club', en het land gaat voor het individu. Blair eindigt met de overtuiging dat “jij in de toekomst veel, veel meer met ons tot stand zult brengen”. Mandelson, weg van het politieke toneel, maar als souffleur tússen de coulissen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden