Blairs boodschap ligt moeilijk in VS

AMSTERDAM - De Britse premier Tony Blair en de Amerikaanse president George W. Bush bespreken vandaag de wederopbouw en het toekomstige bestuur van Irak. Hun minste probleem is dat niemand weet hoeveel gebouwen, bruggen en wegen nog vernield zullen worden, hoeveel de wederopbouw dus moet kosten, en wanneer die kan beginnen. Het grootste struikelblok is de rol die de VN krijgen toebedeeld.

Leden van de Amerikaanse regering en commentatoren die haar een warm hart toedragen, hebben het helemaal gehad met de VN sinds het touwtrekken over een geweldsresolutie op niets uitliep. Vooruitlopend op Blairs bezoek juichte Richard Perle, adviseur van het Pentagon, in The Guardian dat mét het Saddam-regime ook de VN (de 'babbelbox aan de Hudson') op het sterfbed liggen. En in The New York Post smeekte columnist Charles Krauthammer zijn president om de VN te negeren, en niet 'terug te kruipen' naar de Veiligheidsraad ('een comité van cynische, wraakzuchtige ex-imperiale machten als Frankrijk en Rusland').

Lijnrecht daar tegenover staat de boodschap die Blair dezer dagen uitdraagt: de VN moeten straks een 'centrale rol' vervullen in Irak. Preciezer dan dat is Blair nog niet geweest, en met reden: in alle vaagheid kan Bush nog wel meegaan met deze suggestie.

De ontmoeting, vandaag en morgen, moet de grenzen van die vage overeenstemming verkennen. Op het presidentiële buitenverblijf in Camp David zal Blair ook in conclaaf gaan met de leden van Bush' nationale veiligheidsraad (de 'oorlogsraad' met ministers en functionarissen van defensie en buitenlandse zaken).

De VS eisen een leidende rol op bij de wederopbouw en het toekomstige bestuur van Irak. Via het ministerie van ontwikkelingssamenwerking USAid, heeft Washington al contracten getekend met - Amerikaanse - bedrijven. Zo zal Halliburton (tot 2000 onder leiding van vice-president Dick Cheney) de in brand gestoken oliebronnen blussen. Daarnaast willen de VS vermoedelijk best samenwerken met humanitaire VN-instanties als kinderfonds Unicef en vluchtelingenorganisatie UNHCR.

Na de oorlog denkt Washington een militair landsbestuur aan te wijzen, geleid door de Amerikaanse ex-generaal Jay Garner. Na ongeveer een jaar moeten óf verkiezingen worden gehouden, óf het bestuur moet in handen komen van een voorlopige regering, gevormd door het Iraaks Nationaal Congres, de door Washington in het leven geroepen Iraakse oppositie-club. Oftewel: géén VN-bestuur of -vredesmacht, hoewel in de VS de angst groot is dat het Amerikaanse leger langdurig Irak moeten blijven bezetten.

Premier Blair heeft twee VN-ontwerpresoluties op zak. De één moet de VN zeggenschap geven over het 'olie-voor-voedsel-programma en voorziet in leniging van humanitaire nood. De tweede moet een wettelijke basis geven aan een interim-landsbestuur.

Blair moet balanceren- tussen de Amerikaanse plannen, zijn eigen streven naar een grote VN-rol, en de weigering van president Chirac om 'de Amerikaanse en Britse oorlogvoerenden macht te geven over het bestuur van Irak'. Alsof deze balanceer-act nog niet moeilijk genoeg is, hoopt Blair ook spijkers met koppen te slaan over een plan voor Israëlisch-Palestijnse vrede.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden