Blair ziet zijn kans schoon voor afblazen referendum

De Britse premier Tony Blair heeft definitief besloten dat er in zijn land geen referendum komt over de Europese Grondwet.

Ooit beloofde Blair dat er in Groot-Brittannië wél een volksraadpleging zou komen over het Europees grondwettelijk verdrag, maar die belofte werd hem een blok aan het been. De kans dat zijn eigen volk hem een nederlaag zou bezorgen, was veel te groot.

Begin deze week kwam duidelijk tot uitdrukking dat zowel Blair als zijn Nederlandse collega Jan Peter Balkenende de Europese Grondwet, alleen de term al, veel te beladen vindt. Ze besloten een duidelijk tegenwicht te gaan bieden aan de achttien landen die de grondwet al hebben geratificeerd en een alternatief te bieden aan de landen die er ook nog mee worstelen, zoals Frankrijk en Tsjechië. Ze stellen voor om voor de hervorming van de EU te bewerkstelligen door gewoon voort te bouwen op de eerdere verdragen.

De stap die Blair gisteren zette is daar een logisch gevolg van. Want voor een gewoon verdrag het zware middel van een volksraadpleging uit de kast halen, dat is wel erg overdreven. Daarbij moet Blair natuurlijk wel hard maken dat het echt gaat om een gewoon verdrag en niet langer om een ’grondwettelijk’ verdrag met allerlei prachtige hogere doelen en een vlag en een volkslied. De oppositie in het Lagerhuis was er gisteren als de kippen bij om Blair te beschuldigen van kiezersbedrog, omdat hij de inhoud van de Europese Grondwet op deze manier gewoon zou binnensluizen via de achterdeur.

Maar volgens Blair moet het nieuwe verdrag alleen voorzien in de nodige institutionele wijzigingen, zoals nieuwe regels voor de landen om te stemmen, meer macht aan nationale parlementen en een kleinere Europese Commissie.

„Wat we ook doen, we worden toch wel aangevallen”, zegt Blair. „Maar anders komt de Europese Unie niet verder.” De premier die aan zijn laatste maanden is begonnen, liet nadrukkelijk merken dat hij wordt gesteund door zijn waarschijnlijke opvolger, de huidige minister van financiën Gordon Brown.

Op het internationale toneel hangt veel af van de Franse verkiezingen die morgen een eerste ronde ingaan. Zou uiteindelijk Ségolène Royal winnen, dan loopt het plan van Blair en Balkenende gevaar, omdat Royal allerlei sociale passages aan de concept-grondwet wil toevoegen en dan nog eens een referendum wil organiseren. Wint echter Sarkozy, dan neemt Frankrijk eveneens genoegen met een aan de noden van deze tijd aangepast verdrag.

De vraag is of de Nederlandse regering met de verklaring van Blair eveneens zou kunnen afkondigen dat het referendum van de baan is. Dat zou de ploeg van Balkenende een lief ding waard zijn, want een tweede volksraadpleging zou voor de regering opnieuw genant kunnen worden. Politiek geeft Blairs standpunt mogelijk steun, maar het is niet zeker of dat in de praktijk volstaat.

Zo was de Raad van State bij de Europese Grondwet zeer stellig over de noodzaak van een zware procedure, ofwel met de ontbinding van de Kamer ofwel met een nieuw referendum. Bovendien schept de oppositie in het parlement er een groot genoegen in om te vragen hoe het eigenlijk zit met dat tweede referendum.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden