Blair poogt vredesakkoord te redden

AMSTERDAM - De spanning in Noord-Ierland is om te snijden nu het hoogtepunt van de Oranje-marsen nadert. Op het politieke front probeert de Britse premier Tony Blair afkoeling te zoeken. Hij heeft voor maandag en dinsdag een 'Dayton-achtige' conferentie belegd met alle partijen om het vredesakkoord van Goede-Vrijdag 1998 te redden.

12 juli is de grote dag voor de Noord-Ierse Orange Order. Deze vrijmetselaar-achtige, protestantse organisatie heeft banden met de Ulster Unionist Party (UUP) van de teruggetreden premier David Trimble. Gevierd wordt de nederlaag die de protestant Willem III van Oranje (king Billy) op 12 juli 1690 toebracht aan de verdreven Britse monarch James II, een katholiek, in de slag aan de Boyne, in Ierland.

Dat gebeurt met marsen in juni, juli en augustus. Fluitspelend en met roffelende trom stampen de protestanten door katholieke wijken om de bewoners daar de historie in te peperen. Hoogtepunten zijn de parades in Belfast en Londonderry, later volgende week, en die, morgen, in Portadown.

Sinds een paar jaar probeert een onafhankelijke paradecommissie de marsen aan banden te leggen. Waar de protestanten spreken van 'het recht om hun Britse komaf te vieren', vatten katholieken het gestamp op als provocatie. Vooral rond het voornamelijk door protestanten bewoonde Portadown zijn sinds 1995 steeds problemen geweest.

Ook dit jaar mogen de Oranjemannen hun favoriete route niet lopen. Traditioneel marcheren ze vanaf de Orange Hall in Portadown, hun verenigingsgebouw, naar een kerkje in het buurtschap Drumcree. Na een dienst daar willen ze terug door de katholieke wijk over Garvaghy Road. De situatie is dit keer bijzonder gespannen omdat een protestantse terreurgroep, Loyalist Volunteer Force (LVF), heeft aangekondigd 'met alle middelen' de historische marsroutes af te zullen dwingen. Om hun woorden kracht bij te zetten schoten LVF-terroristen deze week een 19-jarige katholieke jongen dood.

De Noord-Ierse politie hoopt dat het allemaal meevalt. Twee andere protestantse terreurgroepen, UDA en UFF, hebben verklaard niet uit te zijn op geweld. Ook de Orange Order zelf heeft laten weten het te houden bij een vreedzaam protest tegen het marsverbod. Maar de organisaties onthielden zich van een oproep aan individuen geen geweld te plegen. En er lijkt maar één heethoofd nodig om de lont in het kruitvat te steken. Het Britse leger is met 1500 man extra troepen versterkt. Gewoonlijk beginnen de problemen tegen de avond, na afloop van de mars, als deelnemers en relzoekers de politie-afzetting opzoeken om hun ongenoegen te uiten.

Premier Blair heeft alles opzij gezet om een oplossing te zoeken voor de crisis waarin het vredesakkoord van Goede Vrijdag 1998 verkeert. Naar het voorbeeld van de vredesconferentie over Bosnië in Dayton, worden de partijen maandag en dinsdag twee dagen lang opgesloten in een conferentiecentrum in Shropshire.

Blair en zijn Ierse ambtgenoot Bertie Ahern praten met de UUP van Trimble, Ira-vertegenwoordiger Sinn Fein en de gematigde, katholieke SDLP. Op tafel komen alle uitstaande kwesties: ontwapening van terreurgroepen (die eind vorige maand een feit had moeten zijn), hervorming van de Noord-Ierse politie en de ontmanteling van Britse militaire installaties. Volgens Blairs woordvoerder is een akkoord niet het eerste doel, maar: ,,Nagaan of de wil er is om dat te bereiken''.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden