'Black box' maakt woonkamers tot zintuiglijke zones

'Welcome Stranger', Stadhouderskade 112, Amsterdam, tel 6734784. Open do 1923, vr-zo 14-18 uur en op afspraak.

De gordijnen zijn weg, maar de rails hangen nog. Sporen op muren, vloeren en deuren getuigen subtiel van tijdelijk opgeschorte bewoning. Normaal wonen beeldend kunstenaar Ken Zeph en kunstcritica Marjolein Schaap op dit adres. Wanneer ze er over vijf maanden opnieuw permanent intrekken, heeft de woning veel meegemaakt.

Viermaal staat hun woning ter beschikking aan een wisselende groep van vier kunstenaars, die dit als uitgangspunt nemen voor een samenwerkingsproject. In principe mogen zij er alles mee doen; voor het eerste project werd een groot gat in de vloer van de tweede verdieping gezaagd. De komende maand is de neerslag van de samenwerking binnen de tweede groep - Rob Birza, Christiaan Bastiaans, Berend Strik en Maarten de Reus - te zien.

Dat een woning zijn intimiteit van privevertrekken tijdelijk koppelt aan de functie van openbare (kunst)ruimte, is op zich al een uniek uitgangspunt. Daarbij dient het project als mogelijkheid tot bezinning op het mechanische patroon van veel exposities in musea en galeries: opstellen, inpakken, volgende, met nauwelijks contact of discussie. In dit geval werken de kunstenaars samen in een bestaande, persoonlijke omgeving en gaan zij dus in meer dan een opzicht de confrontatie van individualiteit en openbaarheid aan.

Birza, Strik, Bastiaans en De Reus kenden elkaar nauwelijks. Ze werken in verschillende disciplines en de een is als kunstenaar (veel) bekender dan de ander. Het gegeven van samenwerking zagen ze als een buitenkans; een meervoud van individuele inbreng en de mogelijkheid om los te komen uit het eigen stramien. Om wezenlijk te kunnen samenwerken, trachtten ze zich daarom te ontdoen van alle hierarchie, status- en disciplinaire verschillen. 'Gemeenschappelijk je verstand uitschakelen' noemt Birza dat.

De samenwerking begon dan ook niet met overleg over hoe een collectief te realiseren kunstwerk of - expositie eruit zou moeten zien, maar met het elkaar op allerlei niveaus beter te leren kennen door samen te koken en muziek te maken. Een veelzijdig soort denktank, die een veelheid aan ideeen en materiaal opleverde. Deze werden verzameld in een denkbeeldige black box om in de context van het huis een plek te krijgen. De vier kamers kregen ieder een uitgesproken eigen sfeer. Behalve in de lilaverlichte tentoonstellingsruimte, waar van ieder herkenbaar werk hangt om aan de vraag naar individuele herkenbaarheid te voldoen, is nergens de hand van de verschillende kunstenaars te onderscheiden. Tegelijkertijd houdt ieder van hen zijn persoonlijke verhaal en associaties bij de verschillende sferen, net als de bezoekers.

Zo zijn er een gele kamer ('de energiekamer', volgens Birza), een witte ruimte met bloemen en projecties van samen gemaakte films en het 'geweten' van het huis, een raamloze tussenkamer die met koffiedik bewerkt is. De woning werd daarmee een bijzonder circuit van zintuiglijke zones met dubbele betekenissen. Met een nadeel. Om die te kunnen ondergaan, zou je paradoxaal moeten hopen dat er vooral niet teveel mensen komen kijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden