Bizar natuurlijk, dat Samsom de schuld krijgt van de PvdA-crisis

De geschiedenis heeft de neiging zich te herhalen. Bij de PvdA is het echter een natuurwet. Bij die partij kán de geschiedenis zich slechts herhalen.

Al drie keer in deze toch nog relatief jonge eeuw wist de partij uit het graf te herrijzen, nadat iedereen de sociaal-democratie dood had verklaard. Telkens met een nieuwe, verrassende lijsttrekker. Wouter Bos na het Melkert-debacle tijdens de Fortuyn-hysterie, Job Cohen toen bleek dat ook Bos uiteindelijk geen potten kon breken en samen met Jan Peter Balkenende een puinhoop maakte van hun kabinet, en uiteindelijk Diederik Samsom, die heel wat genuanceerder bleek te kunnen zijn dan we allemaal dachten op grond van zijn verleden in Greenpeace.

Als het drie keer lukt, waarom dan geen vierde keer, vragen velen in en buiten de partij zich af.

Ahmed Aboutaleb zou alles hebben wat eerder ook Bos, Cohen en Samsom tot een succes maakte. Wat dat is, is veel minder gemakkelijk aan te geven. Kennelijk heeft een burgervader van Marokkaanse komaf die Nederlandser is dan een Nederlander een grote aantrekkingskracht. Maurice de Hond weet in ieder geval zeker dat alleen Aboutaleb het dreigende verkiezingsdebacle van de PvdA nog weet te beperken.

Kennelijk geldt voor Aboutaleb wat voor vrijwel alle PvdA-ministers al langer geldt: in de partij en in de partijleider heeft niemand vertrouwen, de bestuurders worden gewaardeerd zonder dat de verbinding met hun politieke huis wordt gelegd.

Aboutaleb zou een stemmen-trekker zijn, maar ondertussen is het gissen waar de Rotterdamse burgervader politiek precies staat. Alleen in de debatten over integratie en vluchtelingen weten we dat: aanpassen en zo niet, rot maar op. Hopelijk laat de partij zich niet verleiden voor Aboutaleb te kiezen alleen omdat opiniepeilers in dat geval een betere uitslag voorspellen.

Als we, om met Co Adriaanse te spreken, scorebordjournalistiek bedrijven, dient het oordeel over Diederik Samsom negatief te zijn. Dan wordt er slechts gekeken naar de stand in de peilingen en wordt zijn inzet bij de vorming van dit kabinet en in de loop van de kabinetsperiode als van nul en generlei waarde bestempeld. Sterker, dan is dat kennelijk de oorzaak voor de kommervolle omstandigheden waar de PvdA zich momenteel bevindt.

Bizar natuurlijk. Alsof de crisis in de sociaal-democratie niet veel breder en dieper is dan een wellicht niet al te gelukkig optredende politiek leider. De crisis is breed, diep en bovendien internationaal. In het blad van het wetenschappelijke bureau van de partij, Socialisme en Democratie, wordt dat deze maand mooi beschreven. Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië; in heel West-Europa is de crisis in de sociaal-democratie vergelijkbaar. De toenemende onzekerheid over werk, wonen, zorg en cultuur wordt de sociaal-democratie aangerekend. De achterban wil niet langer sluitpost van politieke onmacht zijn, men wil oplossingen.

Daar helpt geen toevallig goed bij de kiezer liggende burgemeester aan. Te vaak heeft de PvdA aan de noodzaak tot zelfreflectie kunnen ontsnappen door de Houdini-act van een lijsttrekker. Eens is het moment gekomen dat die vlieger niet opgaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden