Bittere strijd in Zimbabwe om opvolging 93-jarige Mugabe

Robert en Grace Mugabe op een partijbijeenkomst in Harare. Beeld AFP

Machtsovername - President Robert Mugabe van Zimbabwe krijgt forse weerstand vanuit de harde kern van zijn aanhang vanwege zijn mogelijke opvolger: echtgenote 'Gucci Grace' (52).

"Life imitates art, #HouseOfCards." En: "In Zimbabwe gaan de opnamen van House of Cards gewoon door." Op Twitter werd veel gerefereerd aan de vanwege seksschandalen gestaakte populaire Netflixserie House of Cards om de dreigende machtsovername van Zimbabwe's first lady Grace Mugabe te duiden. In House of Cards zorgt Claire Underwood, de Amerikaanse presidentsvrouw in de serie, voor eenzelfde plottwist.

Al jaren wordt gesuggereerd dat de koopzieke 'Gucci Grace' (52) door de hoogbejaarde leider Robert Mugabe (93) wordt klaargestoomd om zijn 37-jarige presidentschap over te nemen voor zijn overlijden. Anderen zouden zeggen dat zij die overname zelf orkestreert, maar dat scenario wordt de afgelopen dagen hoe dan ook een steeds realistischer vooruitzicht nu vicepresident Emmerson Mnangagwa (75) uit de weg is.

Deze oude kameraad van Mugabe en tot afgelopen maandag zijn gedoodverfde opvolger, was volgens Mugabe met behulp van heksendokters een staatsgreep aan het voorbereiden.

Zijn ontslag en vlucht naar Zuid-Afrika hebben de Zimbabwaanse politiek, die nooit saai is, nu wel een heel spannende kant op gedreven. Mnangagwa is namelijk een van de machtigste mensen in Zimbabwe met veel steun binnen het veiligheidsapparaat en regeringspartij Zanu-PF.

Decennialang leidde deze Mugabe-loyalist het gevreesde Joint Operations Command. Mnangagwa was in de jaren zeventig verantwoordelijk voor de gewapende opstand tegen de koloniale Britse heersers in het toenmalige Rhodesië, maar daarna ook voor meerdere geweldscampagnes tegen de Zimbabwanen zelf, met tienduizenden doden als gevolg.

'De Krokodil'

Hij is vooral berucht om het bloedig neerslaan van de oppositieaanhang in 2008, toen Mugabe de verkiezingen dreigde te verliezen. Vandaar zijn bijnaam 'De krokodil' en 'Team Lacoste' voor de kliek om hem heen. Na zijn benoeming tot vicepresident in 2014 leek Mnangagwa de natuurlijke nieuwe leider.

Maar hij had zich verkeken op de grenzeloze ambities van Mugabe's ex-secretaresse, jarenlange minnares en tweede vrouw sinds 1996: Grace. Zij zou ook achter het ontslag van de vorige vicepresident, Joice Mujuru, hebben gezeten. Overigens vanwege dezelfde beschuldigingen als Mnangagwa nu: machtsgreep via hekserij. Na Mujuru's aftocht schoot Grace snel omhoog in de partij, ze werd hoofd van de vrouwenafdeling van Zanu-PF. Van die vleugel en de jongerenliga geniet de presidentsvrouw steun, maar de oude, harde kern van Zanu-PF, zoals de unie van veteranen uit de onafhankelijkheidsoorlog, staat achter oudgediende Mnangagwa.

De steun van de veteranen voor Mugabe, die hem nog het laatste restje oude glans als anti-imperialist verschaften, is al tijden tanende. Woensdag verklaarden ze officieel loyaal te zijn aan Mnangagwa, en Mugabe te hebben 'verstoten'. Met de jonge Grace hebben ze geen binding.

Verdeeldheid

Deze verdeeldheid kenmerkt de fragmentatie van Zanu-PF van de afgelopen jaren, dat in verschillende facties uiteen is gevallen. De oppositie put uiteraard hoop uit de huidige verdeeldheid bij het almachtige Zanu-PF. Volgend jaar zijn er namelijk verkiezingen in Zimbabwe.

Mnangagwa, die is gevlucht omdat hij zegt door Mugabe met de dood te zijn bedreigd, heeft gezworen terug te komen om Zimbabwe 'te leiden'. Want niet alleen heeft hij steun binnen Zanu-PF, hij geniet ook de voorkeur van de internationale gemeenschap. Mnangagwa zou voor een stabiele politieke transitie en broodnodige economische hervormingen kunnen zorgen. Dat hij in grote delen van het land wordt gehaat vanwege zijn geweldsverleden, lijkt niet te tellen.

Maar ook Grace Mugabe's reputatie is slecht. Niet alleen vanwege haar redelijk openlijke corruptie en exorbitante spendeergedrag, die haar bijnamen als 'The Country's First Shopper' hebben opgeleverd, maar ook door haar opvliegerigheid. Onlangs was ze het middelpunt van een diplomatieke rel nadat ze beschuldigd werd van het molesteren van een Zuid-Afrikaans model. Dat weerhield haar er niet van de afgelopen tijd een publieke machtsstrijd te voeren met Mnangagwa om haar weg naar de top te vergemakkelijken.

'Robert Mugabe airport' is een feit

Politieke crisis of niet, het vereren van Robert Mugabe gaat door in Zimbabwe. Het belangrijkste vliegveld, de luchthaven van hoofdstad Harare, wordt voor tientallen miljoenen vernieuwd en heeft sinds gisteren een nieuwe naam: Robert Mugabe International Airport. De luchthaven wordt voor omgerekend 130 miljoen euro verspijkerd in de hoop meer bezoekers naar het land te trekken. Het geld komt van een Chinese bank, aldus lokale media. Mugabe noemde de vernoeming van de luchthaven 'een geweldig gebaar'.

Lees ook: Zuid-Afrika zit in de maag met mevrouw Mugabe

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden