Bisschoppenconferentie is steeds minder relevant

Mijn dochter vroeg me: "Wat is spirituele alzheimer?" Ik dacht aan de stad waarin wij wonen met zijn uitpuilende kerstetalages en een drogisterijketen die adverteert met 'Kling korting klingelingeling'. Of aan het feit dat ik in de vrolijke gezinskerstviering in mijn parochiekerk als een van de weinigen nog een kruisteken maakte. Maar daar was mijn dochter al: "Dat zijn natuurlijk mensen die God vergeten zijn".

Wat ging die paus tekeer, in zijn kersttoespraak tot de kardinalen en bisschoppen van de curie, het pauselijk bestuursapparaat. Veel van de vijftien ziektes van de curie die hij beschreef, heeft hij al eerder aan de orde gesteld: rivaliteit, exhibitionisme, verwaandheid, roddel, achterklap en ga nog maar even door. Ze behoren langzamerhand tot het vaste repertoire van Franciscus.

De pauselijke furie tegen de curie haalde moeiteloos de voorpagina's van de meeste Nederlandse kranten. Dat komt natuurlijk omdat hij zegt wat wij, kritische, zelfbewuste katholieken graag willen horen: curieprelaten zijn ijdel, ze werken niet hard genoeg en leiden een veel te luxe leven. Heel goed dat de paus hen eens aanpakt. En het moet gezegd: het was een formidabele toespraak, een van zijn beste ooit.

Maar meer nog dan een toespraak was het een geestelijke oefening. Geheel in de geest van de orde waartoe hij behoort, de jezuïeten. Volgens mijn RKK-collega Christian van der Heijden gebruikte Franciscus het begrip 'ziekte' als metafoor voor ondeugden die we allemaal bezitten. Maar hij beschuldigde niemand. Een beproefde methode van een boeteprediker om mensen - in dit geval kardinalen en bisschoppen - te helpen bij hun gewetensonderzoek zodat ze helemaal klaar zijn voor de komst van de Verlosser.

Tegelijkertijd speelt Franciscus met vuur. In die prachtige zaal van het Vaticaan zaten veel mensen die hem moeten gaan helpen bij de hervorming van diezelfde curie. "Hij kan ook wel eens een keer zeggen wat we goed doen", zei een van de aanwezigen na afloop. Let wel, dit was iemand die Franciscus goed goedgezind is.

Deze kersttoespraak bevatte veel dingen waar elke organisatie die een andere richting op moet, wat aan heeft. Zo schrijft hoogleraar Accountancy Marcel Pheijffer op de site accountant.nl dat de bisschop van Rome deze geplaagde sector kan inspireren de broodnodige veranderingen door te voeren. Na de code-Tabaksblat is er nu die van Franciscus. De impact van deze paus blijft enorm groot. Jammer toch dat de Nederlandse bisschoppen zo achter blijven bij hun baas in Rome.

Wie een bezoek brengt aan rkkerk.nl, de site van de Nederlandse bisschoppenconferentie, vindt onder het kopje 'actueel' een lange lijst met zo op het oog belangwekkende nieuwsberichten. Bisschop die-en-die is onder de indruk van de Dalai Lama en bisschop zus-en-zo vindt het Jaar van het Godgewijde Leven een goede zaak. Maar waar was de Nederlandse bisschoppenconferentie als het ging om grote vragen die ons land in 2014 bezighielden: de positie van illegalen, de hele discussie over de zorg, moslimfundamentalisme en de armoedeproblematiek? Waarschijnlijk in een of ander paleis aan het vergaderen over liturgische regels.

Paus Franciscus kijkt de wereld recht in de ogen, kritisch, maar ook met vertrouwen. De Nederlandse katholieke kerk is vooral naar binnen gekeerd en dan zie je toch vooral jezelf. Natuurlijk: bisschop Gerard de Korte van Groningen-Leeuwarden zegt zinnige dingen; hij zegt ze alleen misschien net iets te zacht. En al ben ik het vaak met hem oneens, Rob Mutsaerts is een bisschop met talent voor de media. Als geheel lijkt de bisschoppenconferentie echter sprakeloos en is daardoor steeds minder relevant.

Ik hoop dus maar dat de toespraak van de paus bij de ingekomen stukken van de volgende vergadering van de bisschoppenconferentie zit. En dat ie dan hardop wordt voorgelezen. Ikzelf hoop dat de bisschoppen even stilstaan bij kwaal nummer acht. Een die, zoals de paus zei: 'vaak van invloed is op hen die zich beperken tot bureaucratisch werk en contact verliezen met de werkelijkheid en concrete situaties van mensen' . Hij heeft er een mooie naam voor bedacht: existentiële schizofrenie.

Bekering is volgens Franciscus het enige dat helpt bij deze, in zijn ogen, ernstige aandoening. Dus bekeert u, bisschoppen van Nederland. Bekeert u! Er valt een hoop te doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden