Bisschop Muskens had het niet over Velp

Vanwege 'de vele monumentale bomen, fraaie tuinen, de kwaliteit van het openbaar groen en haar beken en sprengen' koos een internationale jury Velp half september tot het op één na mooiste dorp van Europa. Het Gelderse plaatsje (18.000 inwoners) moest het Oostenrijkse Hard bij de competitie Entente Florale laten voorgaan. De gemeente Rheden waartoe Velp behoort (samen met De Steeg, Ellecom, Dieren, Spankeren, Laag-Soeren en Rheden) heeft nu een fiets- of wandelroute van in totaal 28 kilometer uitgezet die grotendeels overeenkomt met de route die de jury van de Entente-Floralecompetitie heeft gevolgd. De route is voor ¿ 3,50 te koop bij de plaatselijke VVV's, het gemeentehuis (tel. 026-4976262, fax 026-4976518) en - speciaal op zondag - bij café-restaurant Olde Dubbelink, benzinepompstation Esso-Biljoen, het Bilderberg hotel Arnhem-Velp en restaurant Le Chablis. Het routekaartje is niet echt handig - zo gaat de afgebeelde looproute tegen de leesrichting in - zodat valt aan te raden nog een plattegrond van Velp mee te nemen. Dat geldt te meer als niet de hele route wordt afgelegd, maar - zoals in dit artikel - alleen het deel binnen de dorpsgrenzen van Velp. De hieronder beschreven wandeling neemt zo'n anderhalf uur in beslag. Indien wordt gekozen voor de gehele route, te fiets of te voet, dan is een kaart van de omgeving geen overbodige luxe.

KEES DE VRÿ

Waar de met moeraseiken omzoomde Beekhuizense weg stuit op het met Japanse notenbomen beplante Den Bruyl valt in een villawijk uit de jaren vijftig en zestig direct een fraai huis op. Het fris geel geschilderde pand is een van de laatste creaties van Gerrit Rietveld. De hoge heg voorkomt een echt goede blik op het opvallende stulpje met prieel en ruime tuin, maar de toon voor de wandeling is gezet. Bisschop Muskens had niet Velp en omstreken voor ogen toen hij de armoede in Nederland opnieuw op de politieke agenda kreeg. Maar voor wie armoede een relatief begrip is: Rietvelds schepping uit de jaren vijftig is te koop voor 1,2 miljoen gulden.

De Hogeweg, het verlengde van de Beekhuizense weg, leidt ons van de jaren vijftig en zestig naar de jaren dertig. En eens te meer valt op dat de hoeveelheid creativiteit die vrijkwam in de jaren zestig, is voorbijgegaan aan de architectuur. De rijkdom aan vormen en materiaalgebruik is in deze villawijk een lust voor het oog. Zelfs Rietvelds functionalisme legt het wat mij betreft af tegen de bakstenen huizen met rieten daken in cottagestijl, zoals die op de Hogeweg te zien zijn. Ondanks al die pracht blijken er gewone mensen te wonen: op deze zondag hangt hier en daar de was buiten.

Voorbij de Beukenlaan nemen we de eerste weg naar links, de Rembrandtlaan met zijn imposante beuken en eiken, en slingeren via de Jan Steenlaan en Biesdelse laan weer naar de Hogeweg. Volgen die nog even en slaan dan rechtsaf de Tromplaan in. Terwijl de kastanjes om ons heen uit de bomen vallen, bewonderen we de huizen op de nummers 12 en 20. De eerste heeft een typische erker met zes zuilen en een bijzonder dak met rode tegels in Hans-en-Grietjestijl. De laatste is een nog gaaf exemplaar van een villa in traditionalistische stijl, die teruggrijpt op de achttiende-eeuwse barok.

De De Ruyterlaan leidt naar de Overbeeklaan waar tot het begin van deze eeuw het voormalige landhuis Overbeek (uit 1770) met zijn barokke tuin gelegen was. In 1900 werd het landgoed te koop aangeboden en voor 150.000 gulden verkocht aan NV Villapark 'Overbeek'. 'Poortje Overbeek', een massieve met groot wapen behangen toegangspoort, is het laatste nog te bezichtigen restant van het oorspronkelijke landgoed.

De Velpse architect W. Honig, een van de mede-oprichters van de NV, zag in zo'n villapark een mooie gelegenheid om zijn werk beter aan de man te brengen. In de eerste drie jaar van het bestaan van Villapark Overbeek ontwierp en bouwde hij zeer succesvol villa's in eigen beheer. Naderhand mochten ook andere architecten er hun kunsten vertonen. Het villapark is gesitueerd rondom een waterpartij met in het midden een eiland met muziektent. Een aanschakeling van allerlei stijlen valt op als we de Overbeeklaan volgen, het water rechtsom ronden en de Vijverlaan inslaan. Neo-klassiek, chalet, Jugendstil, art nouveau, alles staat hier naast en door elkaar. Ook de tuinen - een van de overwegingen van de jury om Velp de prijs te geven - zijn hier, maar ook elders op de route om te smullen.

Via de Achtsprong, in het verlengde van de Vijverlaan, komen we bij een splitsing waar Bosweg en Dennenweg zich scheiden. Op de punt van die splitsing bevindt zich een niet meer in gebruik zijnd winkelpand met Jugendstil-invloeden. We slaan de Dennenweg in die wordt gedomineerd door een paar grote Amerikaanse eiken. Als enige bomen in de omgeving tonen zij hun uitgesproken rode en gele herfstkleuren. Verderop in de straat staat - in een privé-tuin - de grootste rode beuk van de gemeente Rheden met een spanwijdte van ruim dertig meter.

Aan het eind van de Dennenweg linksaf de Ringallee op en weer snel linksaf de Bosweg in. Via de Burgemeester Brandtlaan en Schaapsdrift Overbeek in dit iets jongere wijkje kruisen we de Rozendaalse beek en betreden het buurtschap Jeruzalem. Niet alleen de naam is vreemd (vernoemd naar een oude hofstede) maar de beek is eveneens de grens tussen - ietwat gechargeerd - rijk en arm. Hier proeven we een totaal andere sfeer en zien restanten van een vroeg industrieel tijdperk: arbeiderswoningen en papiermolens tezamen met keuterboerderijen. Aan het eind rechtsaf de Parkstraat in en vervolgens via een scherpe bocht naar links de drukke Rozendaalse laan op. In die bocht naar links is aan de overkant van de laan een mooi monumentaal eind-negentiende-eeuws landhuis te bewonderen dat tegenwoordig dienst doet als klooster en bejaardenhuis.

Na 150 meter steken we de laan over en gaan de Wilhelminastraat in. Duidelijk is hier het 'gewone' Velp weer te ontwaren met eenvormige nieuwbouwhuizen annex dito winkelcentrum en Grieks restaurant. De straat komt uit op de Arnhemse straatweg, het verlengde van de Hoofdstraat. Door Velpenaren wordt deze drukke straat 'de weg' genoemd, waarbij met 'aan deze kant en de overkant' (van De Weg) twee uiteenlopende werelden worden aangeduid.

Dat wordt snel bevestigd als we alras rechtsaf de Schonenbergsingel indraaien en heuvelop weer een totaal ander beeld op ons netvlies zien verschijnen: een villawijk gebouwd in het begin van deze eeuw. Een lekker toetje bij een al even smakelijke wandeling: brede beboomde lanen met huizen die hier en daar fraaie art-nouveaudetails bevatten. Bij de splitsing houden we links aan en gaan de Beethovenlaan in. Aan het eind linksaf het park Daalhuizen in, een overblijfsel van het zeventiende-eeuwse landgoed Daalhuizen waarvan het landhuis na de Tweede Wereldoorlog werd afgebroken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden