Bisschop haalt de teugels aan

Punt eist bij de rechter installatie van nieuw bestuur voor stichting R.C. Maagdenhuis

De naam zegt het al, vindt bisschop Jos Punt van Haarlem-Amsterdam: stichting Het R.C. Maagdenhuis - waarbij R.C staat voor Roomsch Catholijck. Het Amsterdamse vermogensfonds is dus een kerkelijke instelling waarover de bisschop zeggenschap heeft. De stichting zelf vindt zich een niet-kerkelijke organisatie, waarvan alleen de naam nog herinnert aan het katholieke verleden.

Bisschop Punt accepteert dat niet. Hij wil de zittende bestuursleden van de stichting vervangen door bestuurders die meer handelen volgens beleid van de kerk. Vandaag treffen de stichting en de bisschop elkaar voor de kortgedingrechter in Amsterdam.

De naam R.C. Maagdenhuis dateert uit de zestiende eeuw, toen twee Amsterdamse vrouwen de zorg op zich namen voor enkele meisjeswezen. Ze vestigden hun weeshuis aan het Spui in de hoofdstad, in een pand dat bekend werd als het Maagdenhuis. In 1953 sloot het weeshuis, waarna het Maagdenhuis eerst een bank werd en later het bestuursgebouw van de Universiteit van Amsterdam.

Het werk van het weeshuis werd voortgezet in een stichting die zich bekommert om 'verweesden' in de samenleving. Het R.C. Maagdenhuis heeft een eigen vermogen van rond de 40 miljoen euro. Volgens het meest recente jaarverslag werden daarmee in 2011 172 projecten gesteund met financiële toezeggingen tot ruim een miljoen euro. Voorbeelden van gefinancierde projecten: voorlichtingsbijeenkomsten voor Hindoestaanse ouderen in Nederland en een training van personeel in een bejaardenhuis in Rusland.

In datzelfde jaarverslag wordt met geen woord gerept over de achtergrond van de stichting. De woorden 'katholiek' en 'kerk' komen er niet in voor. Dat is bisschop Punt ook opgevallen. "Er zijn geen gemeenschappelijke uitgangspunten tussen de stichting en het bisdom", zegt de advocaat van de bisschop. "Terwijl het katholieke karakter met koeieletters in de statuten van de stichting staat."

De advocaat van het Maagdenhuis meent dat het gebrek aan gemeenschappelijke uitgangspunten niets nieuws is. Bovendien was het de afgelopen dertig jaar blijkbaar geen probleem, want nieuwe bestuursleden kregen altijd bisschoppelijk fiat.

Sinds 2009 probeert Punt de koers van de stichting bij te sturen. Hij heeft nieuwe bestuursleden klaarstaan, maar of die kunnen aantreden, moet de rechter bepalen.

De wens van het bisdom om het vermogende Maagdenhuis meer te laten aansluiten bij het kerkelijke beleid valt samen met financiële moeilijkheden in het bisdom Haarlem-Amsterdam - het bisschoppelijk paleis staat bijvoorbeeld te koop. Of bisschop Punt in het vermogen van de stichting een oplossing voor de geldzorgen van het bisdom ziet, is onduidelijk. Het bisdom Haarlem-Amsterdam was gisteren niet bereikbaar voor een toelichting.

Katholieke restauratie
Dat bisschop Punt hand wenst te houden aan het katholieke karakter van het Maagdenhuis past in de restauratieve tendens in rooms-katholiek Nederland van de laatste jaren. Meestal komt dit tot uiting in conflicten over het geestelijk leven in de Nederlandse kerkprovincie: liederen van Huub Oosterhuis die na jaren van gebruik ongepast werden bevonden voor de liturgie, een pastoor die werd berispt voor het houden van een al te frivole 'Oranjemis', of leken die werden teruggefloten omdat zij zich op het terrein van de priester begaven.

Maar de invloed van de bisschop reikt verder dan de kerk op zondag. Zo wenste hulpbisschop Rob Mutsaerts van Den Bosch vorig jaar tekst en uitleg van Signum, de koepelorganisatie van 24 katholieke basisscholen in de regio Den Bosch. De hulpbisschop voelde zich 'overvallen' door het voornemen van Signum om de rooms-katholieke grondslag uit de schoolstatuten te schrappen. Het katholicisme zou voor het overgrote deel van de ouders, leerkrachten en leerlingen geen factor van betekenis meer zijn. Schrappen van de grondslag vond de hulpbisschop 'bizar'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden