Biologen maken oude muizen weer piepjong

Het hoort bij de zekerheden van het leven: veroudering. Of toch niet? Amerikaanse onderzoekers zijn er in geslaagd muizen een verjongingskuur te geven. Ze maakten oude muizen weer kwiek en rekten hun levenstijd aanzienlijk op. Veroudering is misschien niet onontkoombaar, schrijven ze in het vakblad Cell. "Het lijkt een plooibaar proces."

De biologen van het Salk Instituut in Californië draaiden in elke cel van de muizen de klok terug. Dat deden ze door de cellen te herprogrammeren. Doorgaans wordt een lichaamscel zo teruggebracht tot zijn embryonale staat, de stamcel. Stamcellen kunnen nog tot elke cel uitgroeien - huidcellen, spiercellen - maar zo ver gingen de onderzoekers niet. Ze herprogrammeerden de cellen gedeeltelijk, waardoor ze wel al hun verouderingsschade van zich af schudden, maar hun identiteit behielden. Een huidcel bleef een huidcel, maar dan jonger.

Verrassend, reageert Gert Jan Veenstra, hoogleraar moleculaire ontwikkelingsbiologie aan de Nijmeegse Radboud Universiteit. Hij had de onderzoekers hierover al eens op een conferentie gehoord. "Ik had nooit gedacht dat dit zou kunnen. Bij herprogrammering verandert de identiteit van cellen, was de gedachte. Dat hoeft dus niet. Sterker: het is hen bij een levende muis gelukt. Dat had fout moeten gaan, dacht ik. Die muizen hadden kanker moeten krijgen. Niet dus."

Daarvoor was het nodig dat die gedeeltelijke herprogrammering zeer gecontroleerd werd uitgevoerd, legt hij uit. "Als je iets te ver gaat, sterft een orgaan af of ontstaat er kanker."

De Amerikanen voorzagen muizen van een defect (progeria)gen waardoor ze snel verouderden. Die muizen kruisten ze met muizen die waren voorzien van genen die de eiwitten aanmaakten die nodig zijn voor de herprogrammering, de zogeheten Yamanaka-factoren. Zodoende kregen ze nageslacht dat snel oud werd, maar waarbij ze die Yamanaka-genen heel gedoseerd konden activeren. Daardoor konden ze alle cellen precies goed herprogrammeren.

De muizen bleken in allerlei opzichten verjongd. Hun cellen waren weer als nieuw en ze werden gemiddeld 24 in plaats van 18 weken oud.

Je kunt allerlei mitsen en maren bedenken, zegt Veenstra. "Maar dat is voor later. Nu geldt: dat je cellen kunt verjongen, dat veroudering omkeerbaar is - dat is spectaculair."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden