Review

Biografische roman over Bonhoeffer is geslaagd avontuur

Mary Glazener: De Beker der Gramschap, Kok Kampen, 408 blz. - ¿ 44,50

Bonhoeffer werd posthuum wereldberoemd na publikatie van de theologische brieven die hij in de gevangenis van Berlijn schreef aan zijn vriend Eberhard Bethge. Daarin ontwierp hij, schetsmatig, een nieuw godsbeeld voor een wereld “zonder religie”. Terwijl men in Duitsland worstelt met zijn nagedachtenis - Gregor Gysi, leider van de PDS, noemde het een donkere schaduw over Duitslands naoorlogse geschiedenis dat Bonhoeffer nog altijd als verrader geldt - wordt dit weekeinde in Engeland (Coventry) en in Nederland (Kampen) plechtig het feit herdacht dat hij morgen, een halve eeuw geleden, werd opgehangen.

Wat Kampen betreft zal dat vandaag gebeuren tijdens een bijeenkomst, georganiseerd door de Theologische Universiteit. Daar zullen onder meer ds. Beijers Naudé en Konrad Raiser, algemeen secretaris van de Wereldraad van kerken, Bonhoeffers betekenis anno 1995 belichten.

Biografische roman

Ook wordt zaterdag de Nederlandse vertaling gepresenteerd van de vie romancée die de Amerikaanse schrijfster Mary Glazener drie jaar terug over hem schreef onder de titel De beker der gramschap. Ze raadpleegde daarbij Bonhoeffers familieleden, vrienden en zelfs zijn, inmiddels overleden, toenmalige verloofde Maria von Wedemeyer.

Om in romanvorm het leven te beschrijven van de man die door velen als een moderne heilige wordt vereerd, is een gedurfde onderneming. Bonhoeffers biograaf, Eberhard Bethge, constateerde echter dat de gok geslaagd was. Na lezing kan men dat met hem eens zijn. Het boek volgt Bonhoeffers leven op de voet, vanaf het ogenblik dat Hitler aan de macht komt tot het moment waarop de jonge theoloog de trappen van de galg bestijgt. Waarheidsgetrouw, redelijk sober, levensecht en daarbij boeiend geschreven.

Al blijft de theoloog Bonhoeffer nogal in de schaduw van de verzetsman en ontgaat in ieder geval deze lezer het nut van het introduceren van twee gefingeerde personen, een vriendin en een nazi-neef, toch geeft de roman een aanvaardbare schets van de gecompliceerde persoonlijkheid die Bonhoeffer was.

Daarom is het des te betreurenswaardiger dat enige slordigheden het boek ontsieren. Zo heet minister van justitie Gürtner enkele malen Görtner en de SS-leider Schellenberg in plaats daarvan (foutief) Schellenberger, gaat het bij Charles XII in werkelijkheid om de Zweedse koning Karel XII, wordt de achternaam van Georges Bernanos foutief met 'de' verrijkt en was Visser 't Hooft in de oorlog geen algemeen secretaris van de Wereld van kerken, maar van de Wereldraad van kerken-in-oprichting. Irritante vlekjes op een voor de rest overwegend wit blazoen.

- Zie ook pagina 17, Letter & Geest

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden