'Bint' legt fraai een link tussen toen en nu

THEATER

Bint

Hummelinck Stuurman Theaterbureau

****

Ferdinand Bordewijk (1884-1965) mag destijds een aanval op vermeend fascistoïde gedachtengoed te verduren hebben gehad, feit is dat hij in zijn korte roman 'Bint' een interessant thema aansnijdt. Discipline of individuele vrijheid, tucht of orde, het is een veelgelaagde kwestie die aan actueel belang nog niets heeft ingeboet.

Geen geschikter plek om te laten zien wat een systeem met mensen kan doen dan een school met zijn zo directe relatie tussen macht en afhankelijkheid.

Het ijzeren regime daar van de directeur, titelpersonage Bint, beleven we via de oren en ogen van hoofdpersoon en invalkracht De Bree.

Het leuke van de toneelversie is dat dichtbij komt wat in Bordewijks zakelijke, afgemeten schrijfstijl vooral tussen de regels door is te ontwaren. Zonder de harde toon in het origineel geweld aan te doen, maakt bewerker en regisseur Ger Thijs er een visueel spel van. Je ziet leerlingen en docent, ook docenten onderling, elkaar in blikken en gedrag de maat nemen en aftasten.

Spannender nog door hoe - met handhaving van het wat archaïsche taalgebruik - een link wordt gelegd tussen toen en nu. Je proeft het verleden, waarin 'Bint' anno 1934 een impliciete waarschuwing was voor opkomend fascisme.

Speelse luchtigheid

Met een paar ingrepen is Thijs erin geslaagd onderwerp en voorstelling een onverwacht speelse luchtigheid te verlenen. In een beweeglijk decor van losse schoolbanktribunes kunnen tien jonge acteurs snel schakelen tussen wanorde en netjes zitten, en is het verschil tussen meegaandheid en dreigende rebellie van de leerlingen in een handomdraai neergezet.

Met name via een potentiële verliefdheid tussen bloedserieuze conformist De Bree en de goedlachse, allengs openlijk aan het systeem twijfelende docente To worden onderhuidse verlangens, scepsis en motieven haast organisch ingekleurd.

Dat je intussen de leerlingen gniffelend getuige ziet zijn van de verstolen avances maakt het allemaal nog menselijker en herkenbaarder.

Dat er soms onnodig hard wordt geschreeuwd - waar zijn die zendertjes toch voor, beste acteurs?! - of dat directeur Bint opeens amicaal sigaren rookt met leerlingen uit 'de hel', zijn stijlfouten.

Maar 'Bint' is met zijn gedurfd burgerlijk ouderwetse aankleding, zijn subtiele tekstgrapjes (verwijzing naar 'Knorrende beesten') en zijn dramatisch intelligente opzet bovenal een even vitaal als springerig pleidooi voor ordening. En tegen uniformiteit. Met mooi ingetogen spel van Tijn Docter als de harkerige De Bree.

Tournee t/m 21-1-2016: hummelinckstuurman.nl

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden