CoronacrisisDemocratie

Binnenlandse zaken verbiedt ‘gemengde’ raadsvergadering

Raadslid Geert Koster in zijn werkkamer voorafgaand aan een digitale vergadering. Beeld ANP
Raadslid Geert Koster in zijn werkkamer voorafgaand aan een digitale vergadering.Beeld ANP

Voor gemeenten met 45 raadszetels is een digitale vergadering een ingewikkelde exercitie. Ze willen daarom dat alleen fractievoorzitters lijfelijk aanwezig zijn, en de rest vanuit thuis mee vergadert. Maar het ministerie van Binnenlandse Zaken komt met een verbod.

Het is een groot experiment, dat digitale vergaderen tijdens de coronacrisis. En de ene gemeenteraad gaat het beter af dan de andere. Grote gemeenten kampen met een extra probleem, namelijk het forse aantal zetels. Utrecht en Rotterdam tellen 45 raadsleden, steden als Nijmegen en Eindhoven 39. Zie die allemaal maar eens storingsvrij in een ‘hangout’ te krijgen. En dan moet het debat en het indienen van moties nog beginnen.

Die grotere gemeenten willen daarom de ‘hybride’ vergadering invoeren, waarbij een deel van de leden fysiek in de raadszaal zit, en de anderen vanuit huis digitaal mee vergaderen. Dat lijkt een flexibele oplossing in tijden van nood, maar het ministerie van binnenlandse zaken heeft deze gemengde vorm resoluut verboden. De zogenaamde ‘Spoedwet Digitaal Vergaderen’ die kort geleden in werking trad, laat toe dat raadsleden óf digitaal vergaderen, óf allemaal fysiek in de raadszaal aanwezig zijn. Een mengvorm is niet toegestaan. Volgens het ministerie kunnen raadsleden er wel voor kiezen de vergadering vanuit huis als publiek te volgen. Maar zij tellen dan niet mee voor het quorum (het benodigde aantal leden dat aanwezig moet zijn), en nemen ook niet deel aan de beraadslaging of de stemming.

De reden voor het verbod voor de gemengde raadsvergadering is dat met deelnemers thuis én in de zaal er niet langer sprake is van een ‘gelijk speelveld’. In de zaal is het debat makkelijker te voeren, digitaal is dat omslachtig. Daarnaast ontstaan er in een hybridevergadering problemen met de presentielijst. Die moet óf digitaal zijn, óf bij een fysieke vergadering persoonlijk getekend worden.

Thuis opgehaald

De technische uitdagingen voor de grote steden zijn volgens Renée Wiggers eigenlijk de enige zorg die er op dit moment in bestuurlijk Nederland leeft. Zij heeft als voorzitter van de Vereniging van Griffiers landelijk overzicht, en krijgt de indruk dat ‘het binnen de context best aardig gaat’. “Er is natuurlijk sprake van een noodsituatie, waarin de noodwet mogelijk heeft gemaakt digitaal de dringende besluiten te nemen. En elke gemeente gaat daar op een eigen wijze mee om. De ene gemeente neemt zo veel mogelijk besluiten, de ander alleen de noodzakelijke. De ene raad gaat digitaal, de andere komt gewoon lijfelijk bij elkaar, maar wel op anderhalve meter afstand.”

Ook roemt Wiggers de pogingen die gemeenten ondernemen om álle raadsleden te laten functioneren. “Ik ken het voorbeeld van een griffier die een tachtigjarig raadslid van thuis heeft laten ophalen, waarna hij onder begeleiding in een kamertje van het gemeentehuis digitaal mee vergaderde.”

In trainingspak aan het bier

Hoogleraar Regionaal Bestuur Marcel Boogers heeft een flink aantal digitale raadsvergaderingen gevolgd, en verbaast zich over het gebrek aan decorum bij sommige volksvertegenwoordigers. “Ik kom raadsleden tegen die in trainingspak achter de computer zitten, met een sigaret in hun mond terwijl ze tijdens een vergadering drie glazen bier wegdrinken. Ze beseffen niet dat dit openbare besluitvormende vergaderingen zijn, waarbij iedereen kan meekijken.” Verder signaleert hij dat de raden tegen de grenzen van hun softwarepakketten aanlopen. “Er moet gedebatteerd worden via de verbinding, maar als er moties komen zie ik parallelle whatsappcircuits ontstaan waarin wordt onderhandeld. Dat kan niet de bedoeling zijn.” Wat hem betreft dienen er meer mogelijkheden te komen om ook documenten live met elkaar te delen.

Tot slot hebben sommige burgemeesters moeite om de digitale vergadering voor te zitten. “Het interrumperen is lastiger geworden, waardoor zij er maar voor kiezen extra vergaderrondes in te lassen, zodat ieder toch zijn zegje kan doen. Maar daardoor lopen vergaderingen hopeloos uit.

Hoe goed de digitale raadsvergadering bevalt, weet Nederland al over drie weken. Het ministerie van binnenlandse zaken laat de praktijk terwijl deze nog voortduurt nú al evalueren. Dat is zeer zeldzaam, volgens bestuurskundigen. Eind mei zijn de eerste resultaten bekend.

Lees ook:

Nederland wordt op dit moment bestuurd door 25 ‘oorlogsburgemeesters’

De 25 ‘oorlogsburgemeesters’ hebben momenteel de knuppel in handen. De rest moet vooral de administratieve taken op het gemeentehuis bewaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden