Binnenkort ook in Europa te koop: wijn uit het Koerdische deel van Irak

irak | reportage | Duizenden jaren geleden werd er al wijn gemaakt in Koerdisch Irak. Die traditie nieuw leven inblazen blijkt lastig in de overwegend islamitische regio.

Wijn maken in een land waar de overgrote meerderheid van de bevolking moslim is en dat bedreigd wordt door Islamitische Staat. Dat is wat Shivan Herish doet, en tegelijkertijd waarom hij er niet over wil praten onder zijn eigen naam.

"De mensen van wie ik mijn druiven, koop weten niet waarvoor ze gebruikt worden", zegt hij verontschuldigend. Aangezien ze moslim zijn, denkt hij dat ze er niet blij mee zullen zijn en vreest hij ze kwijt te raken.

Herish keerde tien jaar geleden, na negentien jaar in Groot-Brittannië als zakenman, terug naar de Koerdische regio van Irak, en besloot daar zijn hobby van wijn maken te professionaliseren. Hij maakt nu vierhonderd flessen per jaar, kan de productie moeiteloos opvoeren naar vierduizend en met verdere investeringen nog naar veel meer.

undefined

Luxehotels

Maar hij zit met een dilemma, dat veroorzaakt wordt door de dubbele standaard in Koerdistan. Koerden zijn moslim en alcohol zou voor hen taboe moeten zijn. Toch drinken heel veel mensen whisky en arak (een Midden-Oosterse anijsdrankje dat lijkt op het Griekse ouzo), wat ze kopen bij een winkel die wordt gerund door een christen, want moslims krijgen daar geen vergunning voor. Gewone restaurants schenken geen alcohol, dat is alleen toegestaan in restaurants die verbonden zijn aan luxehotels.

Regels zijn strenger geworden, zegt Herish. Tijdens hun strijd tegen de Iraakse dictator Saddam Hussein waren de Koerden meer seculier, 'maar in vijftien jaar zijn ze religieuzer geworden'. Islamitische partijen kwamen op in de tijden van de grote armoede tijdens het embargo tegen Irak van de jaren negentig. Zij deelden onder meer voedsel uit aan de bevolking.

In Koerdistans tweede stad Sulaymaniya werkte Herish jarenlang aan de ontwikkeling van zijn Koerdische wijn en stuurde die onlangs naar Britse experts voor beoordeling. "En die was positief. Ze bepaalden dat de smaak uniek is."

Hij haalt een fles, nog niet voorzien van het etiket met de naam '21 stralen', omdat dat nog in ontwikkeling is. "Dat zijn de stralen van de zon, die maakt de suikers. De intensiteit daarvan is hier hoog: 5.1 vergeleken bij 2.5 in Europa, de hoogste ter wereld", verklaart hij de naam. "En die 21 stralen komen van de zon op de Koerdische vlag, en staan voor de 21 Koerdische stammen."

De lokale druif die hij gebruikt, de rashmiri, wordt gewoonlijk verwerkt tot rozijnen of sap, of als fruit verkocht. Die geeft de wijn een bordeauxrode kleur en fruitige smaak met ronde tonen. Witte wijn maakt hij ook, een wat zoete drank die lijkt op de Portugese Bagaço-dessertwijn.

Wijn heeft een oude traditie in de regio, en werd pas omstreden toen de profeet Mohammed de drank in de zevende eeuw in de ban deed nadat een dronken metgezel zijn gebed in het openbaar had verhaspeld.

undefined

Pionier

"De oudste wijn die hier gevonden is, is een restje onderin een kruik van zo'n zesduizend jaar oud", vertelt Herish. De kruik is aangetroffen over de grens met Iran, nabij Urmia. In het huidige Koerdistan maken christenen nog wel wijn, maar dat zijn kleine hoeveelheden voor eigen gebruik.

Daarom ging hij naar Frankrijk en Zwitserland om de kunst af te kijken. Herish noemt zichzelf een pionier onder de Koerden: "We zijn de eersten die uit deze provincie naar Europa gaan exporteren. De enige andere Koerdische wijn is ook nieuw, die komt uit het Koerdische deel van Turkije."

Trots vertelt hij dat er aan de productie van zijn wijn geen machine te pas komt, eikenhouten vaten worden gebruikt voor de gisting en dat hij voor het traditionele stampen van de druiven zijn familie inschakelt. Blote voeten komen daar niet aan te pas, vertelt Shivan Herish desgevraagd lachend. "We hebben er speciale laarzen voor."

Shivan Herish is een pseudoniem, waar vanwege veiligheidsredenen voor is gekozen. Zijn echte naam is bij de redactie bekend.

undefined

brandy uit Irak voor de export

Aan de andere kant van de Koerdische regio van Irak, in het christelijke Al Qosh, op nog geen twintig kilometer van het front met IS, werken twee Nederlandse ondernemers aan de ontwikkeling van een Iraakse brandy. Omdat de druivenproductie ter plaatse ontoereikend is, wordt die voornamelijk van plaatselijke rozijnen gemaakt.

Nadat een kruikje dat voor de verkoop van de drank was gekozen bleek te lekken, zit de vijf jaar oude Babylon Brandy nu in flessen. De productie van dit jaar bedraagt zo'n 1500 flessen, die vooral bedoeld zijn voor de export.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden