Binnenkort is vervroegd vrijlaten geen automatisme meer

De politie doet onderzoek in de omgeving van de psychiatrische kliniek Altrecht Aventurijn. Beeld ANP

De rechter vond dat de samenleving ‘langdurig’ tegen P. moest worden beschermd. 

De woorden die de rechtbank in 2011 koos toen Micheal P. werd veroordeeld voor een dubbele verkrachting en een reeks gewelddadige afpersingen, liegen er niet om. Hij handelde bruut en mensonterend toen hij in Nijkerk twee minderjarige meisjes onder bedreiging van een wapen verkrachtte. Later schepte hij op over ‘een droom die is uitgekomen’. “De rechtbank is van oordeel dat de samenleving zo lang mogelijk tegen verdachte moet worden beschermd”, concludeerde de rechter. 

Maandagmiddag werd P. (27) aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij de vermissing van Anne Faber. De 25-jarige vrouw verdween anderhalve week geleden tijdens een lange fietstocht rond haar woonplaats Utrecht. Hoe hij in beeld kwam, wil de politie niet verder specificeren dan ‘via onderzoeksinformatie’. Wel is bekendgemaakt dat P. in Altrecht Aventurijn, een forensisch-psychiatrische kliniek in Den Dolder, verbleef. 

Dinsdag doorzocht de politie de kamer van P. Ook ging de zoektocht naar Faber door. Dat concentreerde zich op de bossen rond Den Dolder, vooralsnog zonder resultaat. 

Terugkeer in de samenleving

P. zat in de kliniek omdat hij geleidelijk aan het terugkeren was in de samenleving na zijn gevangenisstraf voor de verkrachtingen in 2010. P. kreeg toen zestien jaar cel opgelegd, wat later in hoger beroep in elf jaar is omgezet. In Nederland kan iemand na het uitzitten van tweederde van zijn straf voorwaardelijk vrijkomen. Daar wil het nieuwe kabinet verandering in brengen. Vervroegde vrijlating moet niet langer een automatisme zijn, staat in het vandaag gepresenteerde regeerakkoord. 

Toch komt ook dan het moment dat het einde van iemands straf nadert. Dat betekent dat een veroordeelde moet worden voorbereid op terugkeer in de maatschappij. De penitentiaire inrichting waar iemand verblijft, stelt daar doorgaans in samenwerking met de reclassering een plan voor op. Blijkbaar werd het bij P. nodig geacht hem te behandelen in een forensisch-psychiatrische kliniek. Dat is uitzonderlijk, zegt Peter van der Laan, hoogleraar reclassering aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Meestal verloopt het traject via plaatsing in een gevangenis waar meer vrijheid geldt. 

Waarom bij P. gekozen werd voor behandeling, is niet bekend. Hij kreeg geen tbs opgelegd. Ten tijde van de rechtszaak in 2011 weigerde hij mee te werken aan psychologische onderzoeken. Deskundigen konden daardoor geen oordeel geven over eventuele stoornissen. Formeel kan een rechtbank in zo'n geval toch tbs opleggen, maar vaak zijn rechters daar voorzichtig mee.

Dat daders van ernstige zedendelicten uiteindelijk terugkeren in de samenleving, kan leiden tot flink wat onrust, besefte het kabinet Rutte II. Daarom werd een nieuwe wet geïntroduceerd die het mogelijk maakt om veroordeelden – ook degenen die geen tbs kregen – in het vizier te houden. Iemand kan na het uitzitten van zijn straf onder toezicht worden gesteld van de reclassering en verplicht worden mee te werken aan behandeling. Daar is geen maximale termijn voor. In theorie kan een zedendelinquent dus zijn hele leven onder toezicht staan. 

De wet treedt vanaf januari in werking en is er vooral op gericht de kans op recidive zoveel mogelijk te beperken. Dat moet uiteindelijk de maatschappij veiliger maken, zei Fred Teeven, voormalig staatssecretaris van veiligheid en justitie, destijds.

Lees ook: Zedendelinquent opgepakt in vermissingszaak Anne Faber

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden