Binnendringen bij Bergman roept emoties op

In een pelgrimstocht van documentairemakers naar het huis van Ingmar Bergman op Faro drijft er liefde en eerbied naar boven voor de regisseur.

Ingmar Bergman is al ruim vijf jaar dood, maar in de eerste beelden van 'Trespassing Bergman' wordt zijn huis bestormd als was hij een gezochte terrorist; met helikopter, veerpont en auto eropaf, onder ophitsende muziek. 'Bergman binnendringen', zo noemden de documentairemakers hun film die ze schoten op Faro, het eiland zo'n 80 mijl van de Zweedse kust waar de legendarische regisseur woonde. De film wordt 's ochtends vertoond op het Filmfestival Rotterdam en er zitten vooral tweede generatie Bergmanfans in de zaal, mensen van rond de vijftig, een paar jongeren. In de film zelf reizen eerste generatie Bergmanfans met de documentairemakers mee naar Faro, en niet de minste: Michael Haneke, Claire Denis, John Landis. Daarnaast spreken de filmmakers Lars von Trier, Woody Allen, Martin Scorsese, Ang Lee, Wes Anderson. Allemaal geraakt door de meester.

Wie zich Faro ¿ waar Bergman zich terugtrok vanaf de jaren zestig ¿ onwillekeurig toch als het eiland Zeekraai had voorgesteld vergist zich. Hier geen Pippi Langkous-huis met lieve Zweedse vrouwen die witte boterhammen aanreiken. Bergmans huis blijkt een wonderlijke lang gerekte, houten bunker, gebouwd als een slang. Eromheen een muur met prikkeldraad. Als Claire Denis die muur te dicht nadert klinkt er een mechanische stem die waarschuwt: u komt te dichtbij. De regisseuse slaat van schrik al bijna op de vlucht. Eenmaal binnen toont ze zich ook geïntimideerd door de aangrijpend intieme sporen van de overleden eigenaar: rijtjes hartjes op de deur getekend, gevolgd door : Liv (Ullman) gaat weg. Een tafeltje helemaal volgekrabbeld met hartekreten: "bang, bang, bang" en "een mooie carrière, maar slapen lukt niet". Een kamer vol videotapes (Bergman zag één film per dag, meldt Woody Allen). 'Emmanuelle' wordt eruit gevist, 'Ghostbusters', 'Blood from the mummy's tomb'. Bergman bleek zijn tijd vooruit met een Tarantino-achtige omnivore filmsmaak. Haneke poseert voor zijn alles kiekende vrouw met een videotape van 'La Pianiste': grijnzend, met viltstift staan er 'slechts' vier sterren op geschreven.

'Een ontmaagding'
De documentaire is wat rommelig, maar de liefde en eerbied van de pelgrims rijst er uit omhoog. Claire Denis vertelt op een rotsblok hoe ze zich voor het eerst in haar lijf voelde toen ze 'Zomer met Monica' zag. Von Trier vertelt geestig over zijn jaloezie op Thomas Vinterberg die met Bergman belde ¿ de regisseur hield wekelijks een beluurtje met de buitenwereld ¿ terwijl hij zelf nooit een reactie kreeg op alle fanbrieven die hij schreef. Ang Lee noemt zijn kennismaking met Bergmans werk als achttienjarige in Taiwan 'een ontmaagding'. Bijzonder is de foto uit 2006 waarop een oude, fragiele Bergman voor het huis op Faro de aangedane Lee hartelijk omarmt. Fragmenten uit zijn films, zoals de schaakscène met de dood uit 'Het zevende zegel', maken nieuwe indruk, tussen de opnames van het desolate Faro.

Die voortdurende invloed van Ingmar Bergman merk je op het Filmfestival in Rotterdam trouwens ook elders op, in nieuwe confronterende drama's als 'The reunion' van de Zweedse kunstenares Anna Odell bijvoorbeeld. Odell is derde generatie Bergman, haar film over een pispaaltje dat een reünie van haar oude klas bezoekt, schittert in psychologische hardheid en subtiliteit. De film herinnert ook wel aan 'Festen' van Thomas Vinterberg ¿ waar ze dan wel weer een eigenzinnige draai aan geeft. De oude Bergman had haar vast aan de telefoon gewild.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden