'Billy Budd' ijzersterk van schip naar strenge school verplaatst

Koor van De Nederlandse Opera, Nederlands Philharmonisch Orkest olv Ivor Bolton met 'Billy Budd' van Britten in regie van Richard Jones op 7/3 in Muziektheater Amsterdam. Daar t/m 28/3. Via Radio 4 op 19/3. www.dno.nl

Als iets duidelijk werd tijdens de eerste in Nederland geproduceerde voorstelling van 'Billy Budd', was het wel dat Benjamin Brittens opera een fantastisch meesterwerk is. Onbegrijpelijk lang genegeerd in Nederland, maar nu met groot succes te water gelaten via een enscenering die regisseur Richard Jones in 2007 voor de Frankfurter Oper maakte.

Dat De Nederlandse Opera juist deze productie hier laat zien, en niet zelf een nieuwe maakte, is na het ondergaan van Jones' meesterlijke hervertelling van dit zeemansdrama volkomen te begrijpen. En Jones' onder de huid kruipende enscenering werd tot op de kleinste rol fantastisch gezongen en vanuit de bak met grote inleving en muzikale klasse geschraagd door het Nederlands Philharmonisch Orkest onder leiding van Ivor Bolton.

Jones verplaatste het drama rond de stotterende Billy Budd van een oorlogsschip naar een marineschool, en van het jaar 1797 naar het begin van de twintigste eeuw. Het portret van George VI, de stotterkoning, hangt in de kamer van kapitein Vere. Dat Jones de anekdotiek van zeilen, masten, zee en mist wilde loslaten om zo dichter tot de kern van het drama te komen, is een kenmerk van de moderne operaregisseur.

Maar hoewel Jones de opera opzadelde met weer een geheel andere anekdotiek, legde hij met de verplaatsing van het verhaal naar een Britse school de vinger op de juiste plek. Waar anders dan op zo'n strenge jongensschool, inclusief douches, wasruimtes, stapelbedden, lockers en een heuse gymzaal, is de homo-erotische onderlaag die dit verhaal stuurt beter voelbaar? Het inventieve decor is van Antony McDonald.

In dat decor schuifelt haast onmerkbaar het kwaad rond in de persoon van John Claggart. Clive Bayley, die de rol met sinistere stem en een geweldige expressie zingt, ziet er uit als een suffe, grijze amanuensis - zo iemand die geen vlieg kwaad doet. Een enge gluiperd is het, die als Vere boven over de gaanderij loopt, onder hem mee sluipt. Geweldige scène!

Budd wordt met de juiste naïviteit en lenigheid gezongen door Jacques Imbrailo, ontroerend in zijn afscheidsaria als hij opgesloten is in zijn eigen locker. John Mark Ainsley is een werkelijk uitstekende Vere, en in de vele kleinere rollen valt Andrew Tortise als The Novice op.

Het premièrepubliek werd gedurende de lange avond stiller en stiller, volledig meegezogen in het brute drama dat Claggart en Budd het leven kost en Vere een levenslang schuldcomplex bezorgt. DNO heeft een ijzersterke bestaande productie met muzikale en vocale uitmuntendheid ingevuld. Dat je bij de boventiteling over het bereiken van Finistère en aanverwante vol-op-zee-termen weleens de wenkbrauwen fronst, doet niets af aan de kracht van deze productie. Zo is dat vaak met modern regietheater - 'there is always some flaw in it', om met kapitein Vere te spreken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden