Bill Gates zet in op nep-eieren

Een ei is niet na te maken, wat erin zit wel. Investeerders zien in planten een goed alternatief voor de overwerkte leghen.

Het tikken van een lekker gekookt eitje op de zondagmorgen, dat genoegen zal nooit vervangen worden. Maar de inhoud van een ei is na te bootsen. Mayonaise gemaakt met nep-ei staat al in het schap. En straks zit er ook in al die koekjes, taarten en sauzen misschien wel plantaardig eierstruif.

Dat is het doel van de Amerikaan Josh Tetrick en zijn start-up Hampton Creek Foods. Het is niet zo maar een wens van Tetrick, uitgesproken in een dronken bui. Op de achtergrond kijkt de rijkste man van de wereld mee. Bill Gates financiert de fabricage van het nep-ei waarmee Tetrick een grote armslag heeft. De naam Gates staat niet alleen garant voor genoeg geld, maar geeft tevens uitstraling. Deze week werd bekend dat Tetrick voor het opschalen van de fabricage van zijn plantaardige ei-vervanger 23 miljoen dollar heeft gekregen van Li Ka Shing, de rijkste man van Azië.

Tetrick strikt Gates op een conferentie van financiers. Hij laat daar zijn product Beyond Eggs - zoiets als: de eieren voorbij - in muffins verwerken en blind proeven door Gates en de Britse ex-premier Tony Blair. Geen van beiden proeft verschil met muffins waarin kippe-eieren zijn verwerkt, waarop Gates besluit de portemonnee te trekken.

Met zes miljoen dollar begint Tetrick aan zijn missie. Hij koopt overal voedseltechnologen weg die zo'n 1500 planten bestuderen waarmee weer honderden nepdooiers zijn gefabriceerd. Uiteindelijk maken zij op basis van erwten en sorghum, een tropisch graangewas, het finale product. De grote Amerikaanse biologische supermarktketen Whole Foods verkoopt sinds afgelopen september onder de naam Just Mayo het eerste nepei-product. Ook is Beyond Eggs verkrijgbaar, in bruine zakjes. Daarin zit het plantaardig struif van omgerekend 12 eieren voor consumenten die het nodig hebben voor het bakken van een taart of het maken van een ovenschotel.

Nou is Beyond Eggs niet de eerste plantaardige eiervervanger. Er zijn al producten, zoals Ener-G, die met name veganisten gebruiken. Heel tevreden zijn ook zij daar niet over. Tetrick beweert dat zijn product veel beter is en alle 22 functies van een ei in kookprocessen kan overnemen. Zijn missie is ook niet de kleine groep veganisten in San Francisco en New York te overtuigen. Tetrick wil het hart van de Amerikaanse eierindustrie treffen, die is geconcentreerd in de zuidelijke staten Alabama en Mississippi. Hij komt er zelf vandaan en laat aan de Amerikaanse pers weten dat daar "eieren worden gelegd op plekken waarvan de gemiddelde mens niet wil weten dat ze bestaan".

Tetrick doelt op de gigantische legbatterijen in de VS waar het slecht is gesteld met dierenwelzijn. "De voedselindustrie moet nodig vernieuwen, zeker waar het om dieren gaat." Tetrick stelt zich vanwege het vele dierenleed ten doel eieren grotendeels overbodig te maken door ze te vervangen door plantaardige producten die gezonder, humaner en goedkoper zijn. Volgens de Hampton Food-baas is zijn product ook goedkoper, met name omdat zijn product geen dieren nodig heeft die duur voer eten. Just Mayo is bij Whole Foods tien procent goedkoper dan de gebruikelijke mayonaise.

"Als het product van Tetrick inderdaad goedkoper is dan gewone eieren dan vormt het wel een bedreiging voor de eierindustrie", zegt landbouweconoom Peter van Horne van het Landbouw Economisch Instituut Wageningen. "Voor consumptie-eieren maakt het niets uit, maar voor samengestelde producten waarin eieren zijn verwerkt is het een alternatief. Dan spreken we toch over ongeveer een derde van alle eieren. Dat ziet er dan tamelijk hopeloos uit voor de klassieke eierketen."

De Amerikaanse eierproducenten zien de bui hangen en zijn al in het geweer gekomen. In groots opgezette campagnes wijzen zij op 'the real thing'. Accepteer geen vervangers, stelt de Amerikaanse eierindustrie. "Consumenten willen het liefst natuurlijke producten en er is niets natuurlijker dan een ei." Tetrick reageerde gevat. "Een kip twee jaar in een kooi stoppen waarin zij zich nauwelijks kan bewegen, is de antithese van natuurlijk."

De Nederlandse eierproducenten, verenigd in Anevei, maken zich geen zorgen, zegt voorzitter Hubert Andela. "Een beginnend bedrijf als Hampton Creek krijgt kansen omdat de vraag naar eiwitten in de VS almaar groeit en de industrie daar er niet snel aan kan voldoen. De prijs van een ei in de VS ligt daarom 40 procent hoger dan in Europa. Wij zouden dat gat graag opvullen, maar de Amerikanen schermen hun eiermarkt af."

Andela wijst er nog op dat eieren eigenschappen hebben die plantaardige eiwitten missen. "Met name het schuim dat je krijgt met opkloppen van kippe-eieren en hun waterbindend vermogen zijn niet te kopiëren. In gebak bij voorbeeld zijn ze echt onmisbaar. Als je die eigenschappen niet nodig hebt dan kun je ze vervangen door een alternatief. Maar een ei is in Europa zo goedkoop. En knappe jongen die daar onder komt."

Volgens chefkok Bas Cloo van kasteel Sterkenburg - feesten, partijen, vergaderingen - zitten koks niet te wachten op eivervangers. "Ik zou echt niet weten waarom. Om culinaire redenen in ieder geval niet. Een ei is zo'n mooi product. Ik zou iets doen aan het leven van kippen. Al lijkt het me voor bijvoorbeeld taartfabrikanten die aan de lopende band produceren en jaarlijks miljarden eieren gebruiken, een logische stap."

Met miljardairs als Gates en de Chinees Shing op het vinkentouw krijgt die logica extra kracht.

Nederlander gebruikt per jaar gemiddeld 192 eieren
Nederland produceerde volgens de jongste cijfers van het Productschap voor Eieren (2012) 10,2 miljard eieren. Daarvan gingen er 9,4 miljard de grens over. Daarnaast importeerde Nederland weer 2,5 miljard eieren. Dat brengt de totale consumptie op 3,3 miljard stuks. Dat is 192 eieren per jaar voor iedere Nederlander. Twee derde daarvan wordt uit de hand gegeten of verwerkt in thuisgemaakte gerechten. De rest is gebruikt in producten als mayonaise, taarten, koekjes en sauzen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden