Bijters binnen en buiten parlement

(Trouw)

Jack de Vries heeft in het debat over de JSF vasthoudende ’bijters’ aan zijn broekspijpen.

In het politiek jargon heet de aanschaf van de Joint Strike Fighter (JSF), als opvolger van de F-16, een lastig dossier. Lastig? Wil CDA-staatssecretaris Jack de Vries deze Amerikaanse F-35 A Lightning II over een paar jaar een veilige landing bezorgen bij de Nederlandse luchtmacht, dan zal hij over buitengewone kwaliteiten moeten beschikken. In het JSF-debat vindt De Vries een legertje uiterst gehaaide tegenstanders en twijfelaars op zijn pad, die al zijn stappen tot op de centimeter nameten. De bijters die aan zijn broekspijpen hangen komen van binnen en buiten het parlement. We zetten ze op een rij:

Angelien Eijsink: Het PvdA-Kamerlid houdt zich weliswaar keurig aan het regeerakkoord, waarin staat dat het kabinet in 2010 besluit welk toestel de F-16 moet opvolgen, maar heeft ook te maken met een PvdA-congres dat geen behoefte heeft aan deze order van inmiddels 6,1 miljard euro. Eijsink is een kwelgeest die De Vries en zijn ambtenaren overuren bezorgt met haar permanente vragen over de oplopende prijs en de tegenvallende werkgelegenheid. Haar motto: ’De PvdA wil risico dragen, maar geen blanco cheque tekenen’.

Hero Brinkman: Als tegenstander van wat hij noemt een te duur en te zwaar uitgerust vliegtuig nu nog geen grote factor in de Kamer. Als de besluitvorming vertraagt dreigt Brinkman na de volgende verkiezingen met een grotere PVV-fractie wel zwaar stemgewicht in de schaal te leggen.

Bert Bakker:Het voormalige D66-Kamerlid is geen tegenstander van de JSF, maar als huidige lobbyist voor de Zweedse Saab Grippen New Generation een slimme voorstander van de belangrijkste concurrent. Een ervaren oud-politicus die feiten aandraagt om de keuze voor de Joint Strike Fighter te bemoeilijken.

Piet Adema: Deze Friese provinciebestuurder van de ChristenUnie let nauwkeurig op de bijkomende belofte die De Vries heeft gedaan aan omwonenden van de vliegbasis Leeuwarden. Het Amerikaanse gevechtsvliegtuig mag geen decibel te veel lawaai maken.

Bert Kreemers: Voormalige voorlichter van het departement van defensie, die onlangs een proefschrift afrondde over de rommelige politieke besluitvorming in het verleden toen gevechtsvliegtuigen werden gekocht. Kreemers toont aan dat de vervanging van de F-16 best een paar jaar later kan, omdat de theoretische levensduur van dit vliegtuig nog niet voorbij is. Koren op de molen van de voorstanders van uitstel.

Johan Boeder: De ongrijpbaarste tegenspeler voor Jack de Vries. Johan Boeder te Kesteren draagt onvermoeibaar argumenten aan voor het anti-JSF-kamp. Voorstanders van het vliegtuig, uit CDA en VVD, vragen hem elke keer naar zijn drijfveren. Is hij een antimilitarist die zijn feiten goed op een rij heeft? Nee, bezweert de grijzende informatie-analist en voormalige industrieel ontwerper telkens als naar zijn motivatie wordt gevraagd. „Ik hecht aan de democratie, ik wil daar een steentje aan bijdragen en het JSF-project kwam gewoon op mijn weg”. Dus staat Boeder vaak om half vijf ’s ochtends op om voor zijn gewone werk een paar uurtjes via internet te netwerken met Amerikaanse critici van het toestel van vliegtuigbouwer Lockheed Martin. Zoals de journalist Bill Sweetman van Aviation Week of defensie-analist Winston Wheeler, die de JSF betitelt als ’een vliegende piano’. Dat is een beetje ongenuanceerd, meent Boeder, maar ook hij waarschuwt Den Haag dat het modernste gevechtsvliegtuig ter wereld te duur, te zwaar en te complex wordt. Nederland dreigt een onbetaalbare kat in de zak te kopen, rekent deze klokkenluider voor met een grote stapel documenten onder zijn arm.

Bij de luchtmacht vinden ze dat punaisepoetserij, maar staatssecretaris De Vries krijgt het steeds moeilijker de lawine aan twijfel- en tegenargumenten te bestrijden. Terwijl hij in de Kamer alleen nog enthousiasme voor de JSF ontmoet bij CDA, VVD en SGP. Toen hem vorig jaar werd gevraagd of hij zijn politieke lot wil verbinden aan de koop van het vliegtuig, antwoordde hij met een afgemeten nee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden