Bijstand in gevaar door tekorten

amsterdam – Gemeenten komen dit jaar 386 miljoen euro tekort om mensen van bijstand te voorzien. Dat blijkt uit onafhankelijk onderzoek in opdracht van de vier grote steden (G4), Eindhoven en de Drechtsteden. Dit nieuwe onderzoek zet het conflict van de gemeenten met minister Donner verder op scherp.

De gevolgen van de miljoenentekorten zijn nog niet te overzien, maar zullen de meest kwetsbare burgers hard raken als gemeenten de verplichte uitkeringen uit eigen zak moeten betalen, meent de Haagse wethouder Henk Kool, woordvoerder van de G4.

Uit het onderzoek blijkt dat het kabinet de bijdragen aan gemeenten voor de bijstand heeft gekort zonder rekening te houden met de ingrijpende gevolgen van de crisis en de moeilijke strijd tegen de jeugdwerkloosheid. Zo doen veel meer jongeren een beroep op gemeentelijke financiële steun dan verwacht.

De G4, Eindhoven en de Drechtsteden hebben een conflict met Donner over een in hun ogen ’bezuiniging’ van ruim 440 miljoen euro op het budget voor bijstandsuitkeringen. Volgens Donner is er geen sprake van een bezuiniging. De gemeenten zouden uitsluitend minder geld krijgen omdat de werkloosheidscijfers zijn bijgesteld, zei hij deze week in een Kamerdebat over het conflict.

De steden publiceren vandaag het onderzoek van het bureau APE naar de rekenmethode waarop het kabinet zich baseert. Daaruit komt naar voren dat bij ramingen te weinig rekening is gehouden met de „extreem turbulente omstandigheden” waarin de Nederlandse economie in 2008 is geraakt. In de rekensystematiek is ’voorspelling op voorspelling gestapeld’, gebaseerd op verouderde datareeksen met uitkomsten die weinig meer met de werkelijkheid hebben te maken, analyseren de onderzoekers.

„Het effect van de werkloosheid is hoogstwaarschijnlijk ernstig onderschat”, luidt de conclusie. In anderhalf jaar tijd is het aantal bijstandsuitkeringen met 40.000 toegenomen, terwijl de begroting van Sociale Zaken uitgaat van 12.500 extra uitkeringen.

De effecten van de nieuwe wet WIJ, die gemeenten verplicht jongeren onder de 27 jaar aan een baan of scholing te helpen, zijn volgens de onderzoekers veel te optimistisch ingeschat. Dit jaar worden naar schatting 10.000 meer WIJ-uitkeringen verstrekt dan aangenomen. Het budget voor gemeenten ligt daardoor al met al veel te laag.

Volgens wethouder Kool is aangetoond dat gemeenten veel te weinig geld krijgen als gevolg van een rekenmethode die overduidelijk niet geschikt is voor tijden van crisis. Het is onmogelijk voor steden om deze miljoenen in hun eigen begrotingen te vinden, stelt hij. Voor de gemeente Den Haag zou het een extra tekort van naar schatting 15 tot 20 miljoen betekenen. „Donner mag zijn eigen financiële problemen niet afwentelen op de steden We hebben een zeer serieus probleem.”

De Kamerleden eisten dinsdag snel opheldering en een gezamenlijke brief van Donner en gemeenten. De minister zei tijdens het debat wel dat bij nieuwe ramingen de situatie mee zou kunnen vallen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden