ReportageRotterdam

Bijna verdwenen oester duikt op in de Rotterdamse haven: ‘Kers op de taart’

Tom van der Have onderzoekt de oesters in de haven van de Maasvlakte. Beeld Arie Kievit
Tom van der Have onderzoekt de oesters in de haven van de Maasvlakte.Beeld Arie Kievit

De platte oester is terug. Na overbevissing en een parasietenuitbraak in de jaren zeventig is er voor het eerst een grote populatie buiten de Grevelingen gevonden: onder de ronkende containerschepen van de haven van de Maasvlakte.

Sebastiaan Grosscurt

De weg naar het meest westelijke puntje van de Rotterdamse haven doet dystopisch aan. Langs de witte rookpluimen en brandende affakkeltorens van olieraffinaderijen rijdt tankauto na tankauto. Alles op deze kunstmatige landtong is perfect ingericht voor vrachtschepen. De kademuren waren brandschoon toen ze in 2012 Nederland een stukje groter maakten. Nu, amper acht jaar later, zitten ze vol met Japanse oesters én platte oesters. De haven blijkt de uitgekiende plek voor de terugkeer van de platte oester.

‘Hier kunnen de oesters vrij groeien’

Vanaf een klein schip, De Tender, laat Tom van der Have van Bureau Waardenburg samen met Robbert Wolf van Havenbedrijf Rotterdam de oesterplaatsen zien. Op het moment dat de boot wegvaart, steekt ook Van der Have van wal: “Door overbevissing had je alleen in de Grevelingen nog een populatie, die is in de jaren zeventig door een parasietenuitbraak flink verzwakt. Sindsdien heeft de Japanse oester, een uitgezette exoot, het overgenomen.”

De platte oesters hebben met de parasiet leren leven en lijken weer op te krabbelen, blijkt uit dit Rotterdamse project waar ook Ark Natuurontwikkeling en Wageningen Marine Research aan meewerken. Met een meegenomen oester in zijn hand somt Van der Have de wensen van een platte oester op: “Bodemrust, diepte, een harde ondergrond en larven. Er staat hier weinig stroming en op de kades en palen kunnen de oesters vrij groeien.”

Het vermoeden is dat er enkele platte oesters, afkomstig uit de Grevelingen, in het zand voor de haven lagen. Toen de haven af was, hebben de larven uit die oesters hun kans gegrepen.

‘Ik heb hem!’

Om de oesters zelf te zien, meert De Tender weer aan. Aan de pier hangen touwen met oestertassen: een bak met lege schelpen waaraan oesterlarfjes zich kunnen hechten. De tassen hangen er sinds juli, maar nu al barst het er van het leven. Na kort zoeken roept Van der Have opeens: “Ik heb hem!” Een kleine platte oester heeft zich op een lege schelp van zijn Japanse neefje geplakt.

In de oestertas heeft een kleine platte oester zich op een schelp van een Japanse oester geplakt. Beeld Arie Kievit
In de oestertas heeft een kleine platte oester zich op een schelp van een Japanse oester geplakt.Beeld Arie Kievit

Wolf: “Je hoort dat een haven het ecosysteem verpest. Eerst was dit het Rijn-Maas-estuarium [trechtervormige riviermond, red.] nu staat hier een gigantische haven. Men denkt snel: daar zit dus geen natuur. De platte oester is het bewijs dat de haven van waarde is. De kers op de taart.” Dat de platte oester het zonder de haven niet had gered, willen Wolf en Van der Have niet stellen, maar de haven heeft het herstelproces wel versneld.

De hoop is dat de platte oester zich vanaf hier naar zee verspreidt en de basis zal vormen voor riffen op zandbodems. Maar volgens Van der Have heeft de oester nog hulp nodig om de haven te verlaten: “De structuur die de oesters leveren, is eigenlijk als een bos. Het moet ontwikkelen. Je kunt het dan ook alleen terugkrijgen als je er actief iets voor doet.”

Lees ook:

‘Kratjes’ moeten mosselen een veilig huis bieden op de kale zeebodem

Met behulp van biologisch afbreekbare ‘kratjes’ helpen biologen verdwenen schelpdieren om zich weer te vestigen op een kale zeebodem.

Hoe de oester (met een beetje hulp van de 3D-printer) terug de Noordzee in komt

Oester- en mosselbanken waren ooit de koraalriffen van de Noordzee. Ze zuiveren het water en zijn goed voor de biodiversiteit. Onderzoekers van het Wereld Natuur Fonds en ARK Natuurontwikkeling proberen ze terug te krijgen. Gek genoeg genieten ze geen bescherming.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden