Bijna-EU-voorzitter Oostenrijk gaat bij Orbán langs om te praten over sterke grenzen

De Oostenrijkse gouverneur Thomas Stelzer, de premier van de Duitse deelstaat Beieren Markus Soeder, kanselier Sebastian Kurz en minister van defensie Mario Kunasek (vlnr).Beeld AFP

De conservatieve Oostenrijkse regering lijkt op te schuiven richting de Visegrádlanden als het om migratie gaat.

Tien dagen voor Oostenrijk het voorzitterschap van de EU overneemt, reist kanselier Sebastian Kurz op uitnodiging van de Hongaarse premier Viktor Orbán naar Boedapest. Aanleiding: een bijeenkomst van de Visegrádlanden - het samenwerkingsverband van Hongarije, Slowakije, Tsjechië en Polen - rond het thema migratie. 

Het past bij de invulling die Kurz aan het voorzitterschap wil geven. Onder het motto 'Een Europa dat beschermt' stelt hij illegale migratie en sterkere buitengrenzen voorop.

In eigen land is hij door de oppositie sterk bekritiseerd om zijn ontmoeting met de eurosceptische en autoritaire Orbán, maar een echte verrassing is zijn bezoek niet. Migratiepolitiek was het thema waarmee Kurz vorig jaar de verkiezingen won en de basis van het regeerakkoord tussen zijn conservatieve ÖVP en de populistische FPÖ. Kurz noemt het verkeerd om neer te kijken op de Hongaarse premier of de Italiaanse vicepremier Matteo Salvini. "Iedereen die de wereld in goede en slechte Europeanen indeelt, staat ervoor garant dat Europa uit elkaar valt."

Harmonie

In tegenstelling tot FPÖ-leider en vicekanselier Heinz-Christian Strache, die Orbán als grote voorbeeld ziet, is Kurz wel degelijk kritisch over de illiberale opvattingen van de Hongaarse leider. Zelf ziet hij Mark Rutte als zijn belangrijkste rolmodel. In een interview in de Oostenrijkse Standard omschreef hij Rutte als 'een van mijn grootste vertrouwelingen en bondgenoten'.

Maar in de dagelijkse Oostenrijkse politiek is van zulke verschillende inzichten tussen Kurz en Strache weinig te merken. Deels komt dat omdat de kanselier de communicatie van regering en ÖVP-parlementariërs streng controleert, zodat meningsverschillen zelden naar buiten komen, maar duidelijk is ook dat ze het gewoon goed met elkaar kunnen vinden. Er is harmonie in de regering, constateerde het liberale Oostenrijkse dagblad Kurier eind mei: 'En om dat zo te houden, praat Kurz liever over vluchtelingen dan over de EU'.

De EU is een zwakke plek in de coalitie. Kurz is een warm voorstander, al wil hij minder bureaucratie en EU-wetgeving. Strache is inmiddels voorzichtiger, maar was tot de verkiezingen voor een Öxit. Het heeft dan ook een zekere ironie dat Oostenrijk EU-voorzitter wordt, net nu het land voor de tweede keer een ÖVP-FPÖ-regering heeft. 

Eerder moest Europa daar niets van hebben. Toen de ÖVP in 2000 een regeringscoalitie met FPÖ-leider Jörg Haider sloot, kondigde Brussel zelfs sancties tegen Oostenrijk af. Brussel was niet de enige die protesteerde. Ook 200.000 Oostenrijkers trokken uit protest de straat op.

Zekerheid en welstand

Ditmaal leidde de vorming van de ÖVP-FPÖ-coalitie hooguit tot wat bezorgde commentaren. Brussel zweeg en ook in Wenen ging vrijwel niemand de straat op. "Demonstreren heeft alleen zin als je denkt dat je er iets mee kunt bereiken en dat is in het huidige tijdsgewricht niet zo", aldus historicus Doron Rabinovici, die de demonstranten in 2000 toesprak.

Sterker nog, Kurz en Strache weten zich in hun standpunt over migratie tegenwoordig gesteund door heel wat Europese politici, niet alleen in de vier Visegrádlanden en Italië. "Er is vandaag de dag een breed bewustzijn in Europa dat - als het niet lukt om op het gebied van zekerheid, verdediging en het beschermen van de buitengrenzen beter samen te werken - de zekerheid en de welstand op ons continent niet meer vanzelfsprekend is", aldus Kurz in de Standard. Op dat punt heeft Orbán het komende half jaar een gewillig oor.

Lees ook: Solidariteit onder Europees asielsysteem wankelt

De frustratie over het uitblijven van een nieuw Europees asielbeleid loopt in sommige EU-lidstaten zo hoog op dat ze hun eigen plan trekken. Met Denemarken en Oostenrijk voorop.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden