’Bijna elke boot komt aan, risico valt mee’

door Gerbert van der Aa in Nouadibou

Afrikanen die in bootjes naar de Canarische Eilanden varen, noemen zichzelf vaak geen vluchteling maar avonturier. Hoewel er net zo’n honderd Senegalezen zijn verdronken, worden de risico’s volgens hen overdreven.

Op de hoek bij BMCI-bank, in de Mauretaanse havenstad Nouadibou, staat Mohammed Hadji elke ochtend te wachten op werk. Samen met wat vrienden zit de Kameroenees op een hoop stenen langs de weg. Soms komt er iemand langs die een klusje heeft, spullen sjouwen of een huis verven. Als ze genoeg geld hebben gespaard, hopen de jongens op een bootje naar de Canarische Eilanden te stappen. „Ik ben avonturier”, zegt Hadji, die ondanks het warme weer een muts draagt. „Iedereen praat hier over paradijselijk Europa. Ik wil het wel eens met eigen ogen zien.” Helaas wil Hadji’s project niet zo vlotten. In Mauretanië is nauwelijks werk, waardoor hij nog steeds niet genoeg geld heeft voor de reis.

Het traject over zee van Senegal of Mauretanië naar de Canarische Eilanden is de meest gebruikte route voor Afrikanen die illegaal naar Europa reizen. Met soms wel honderd personen tegelijk reizen ze in soms gammele boten. Bijna 30.000 Afrikanen lukte het dit jaar om de meer dan tweeduizend kilometer lange oversteek te maken. Vele anderen haalden het niet, ze werden onderschept op zee of leden schipbreuk. Het aantal Afrikanen dat dit jaar verdronk is onduidelijk, schattingen lopen uiteen van 500 tot 3000.

„Ik had een prima baan bij een handelsonderneming”, zegt Talla Thiam uit Senegal. „Maar door de succesverhalen van vrienden die de oversteek maakten, besloot ik ook een poging te wagen. Via e-mail gaven ze vanuit Spanje tips hoe ik het aan moest pakken.” Maar Thiam, een lange slanke jongen, had pech. De boot waarmee hij uit Senegal vertrok, sloeg lek voor de kust van Mauretanië. „We konden nog net het strand bereiken”, zegt Thiam, die nu in Nouadibou in een kamp van het Rode Kruis zit. De 800 euro die de reis kostte, is hij kwijt. „In Senegal pak ik binnenkort mijn oude baan weer op. In een paar maanden tijd heb ik weer 800 euro bij elkaar.”

Niet alle bootvluchtelingen zijn zo optimistisch. Modou Sall, een Senegalees die op dezelfde boot zat als Thiam, vindt het mooi geweest. „Het is weggegooid geld”, zegt Sall, die om zijn bovenarm een geluksamulet draagt. „Denk je eens in wat ik met die 800 euro allemaal in Senegal had kunnen doen. Een computercursus of een investering in een taxibedrijf. Ik ga niet nog een keer 800 euro vergokken.”

Afrikaanse bootvluchtelingen worden in de media vaak afgeschilderd als wanhopige types die proberen te ontsnappen aan bittere ellende in hun geboorteland. De werkelijkheid is anders. Bijna alle jongens in het opvangkamp in Nouadibou zeggen redelijk welvarend te zijn. Echte armen hebben helemaal geen geld voor de illegale oversteek. De meeste bootreizigers worden gedreven door zucht naar avontuur en door de wens om in korte tijd rijk te worden. Wie een baan vindt, desnoods in de illegaliteit, verdient in Europa in een paar weken al snel net zo veel als in Afrika in een heel jaar.

De gevaren van de tocht over de oceaan worden volgens de meeste economische vluchtelingen overdreven. „Negentig procent van de boten komt aan”, beweert Isa Coulibaly, een Mauretaanse visser in Nouadibou. Het werkelijke percentage is waarschijnlijk lager, maar zeker is dat de meerderheid de reis zonder al te veel problemen volbrengt. Coulibaly benadrukt dat je de gevaren kunt beperken door goede voorzorgsmaatregelen. Daarom hebben bijna alle boten GPS, een satellietnavigatiesysteem, aan boord. „De vissers hier gaan ook vaak tientallen kilometers ver de zee op”, zegt Coulibaly. „Dat gaat ook bijna altijd goed.” Onaanvaardbare risico’s zijn er niet, beweert hij, de vele doden ten spijt. „We zijn niet gek.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden