Jeugdzorg

Bijna een op de twaalf Nederlandse jongeren heeft jeugdzorg

In september staakten jeugdzorgwerkers voor het eerst vanwege crisis in de jeugdzorg. Beeld ANP

Het aantal jongeren in de jeugdzorg is in vier jaar tijd met 15 à 20 procent gegroeid, blijkt uit nieuwe CBS-cijfers. 

Terwijl gemeenten klagen over tekorten in de jeugdzorg omdat de kosten almaar stijgen, blijkt uit de laatste cijfers dat er nog geen einde is aan de groei van het aantal jongeren dat hulp nodig heeft. In het eerste half jaar van 2019 kregen 366.000 jongeren jeugdzorg, maakt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vandaag bekend. Dat is bijna een op de twaalf Nederlanders onder de 23 jaar.

In de eerste helft van 2015 waren dat nog 319.000 jongeren, een toename van bijna 15 procent. De stijging valt waarschijnlijk nog hoger uit, want het CBS heeft alleen de voorlopige cijfers over de eerste helft van 2019. “In voorgaande jaren waren de definitieve cijfers steeds 5 à 6 procent hoger dan de voorlopige resultaten”, aldus het statistiekbureau. Mocht dat ook nu het geval zijn, dan komt de stijging over de afgelopen vier jaar zelfs uit op bijna 20 procent.

De doelstellingen staan onder druk door de steeds maar groeiende aantallen

Deze stijging is voor een deel de verklaring voor het feit dat gemeenten geen grip krijgen op de jeugdzorg. Sinds 2015 zijn zij er verantwoordelijk voor. Die zorg zou bij hen in betere handen zijn omdat zij dichter bij hun burgers staan. Dat moest niet alleen leiden tot betere, maar ook tot efficiëntere (lees: goedkopere) zorg. Die doelstellingen staan onder druk door de steeds maar groeiende aantallen: elke extra cliënt kost geld, en dat geld is er niet. Daarom ook is het dringen bij de noodklok: gemeenten slaan één voor één alarm over hun jeugdzorg.

Voor de stijging zijn verschillende verklaringen. Zo zien sommige deskundigen de groei als een succes. De gemeenten zien sneller dat een jongere zorg nodig heeft. Dat kost nu wellicht iets extra’s, maar heeft op langere termijn een gunstig effect, omdat er bespaard wordt op ingrijpender zorg. Daarbij is het voor de jongere natuurlijk ook fijn als hij op tijd professionele begeleiding krijgt.

Wijkteams signaleren problemen sneller 

Er zijn ook aanwijzingen dat wijkteams een rol spelen. Het Centraal Planbureau concludeerde eerder dit jaar al dat de zorgkosten in gemeenten met wijkteams 14 procent hoger liggen dan in gemeenten zonder die teams. Dat komt doordat wijkteams sneller problemen signaleren en mensen doorsturen naar zorgaanbieders. Dat geldt al helemaal voor wijkteams waarin aanbieders van zorg zitten. Zij kunnen dan naar zichzelf verwijzen. Dat klinkt malafide, maar hoeft het zeker niet te zijn. De zorgaanbieders weten immers beter dan wie ook welke hulp zij kunnen bieden. 

Het CPB-onderzoek gaat weliswaar over zorg in het algemeen, maar het CPB verwacht dit effect ook in de jeugdzorg. Dat effect kan daar zelfs sterker zijn, aldus het planbureau, omdat de problemen bij jongeren complexer zijn. En hoe complexer het probleem, hoe meer de gemeente zal luisteren naar het oordeel van de professional die aanstuurt op doorverwijzing.

Tussen de gemeenten bestaan verder grote verschillen in het aandeel jongeren dat jeugdzorg ontvangt. Vooral in het noordoosten en midden van Limburg is de vraag naar zorg voor jongeren groot.

Lees ook:

De jeugdzorg kan veel effectiever, zonder dat het een cent extra kost

Er hoeft geen extra geld naar jeugdzorg om de hulpverlening te verbeteren, zegt ervaringsdeskundige Jantine Heuvelink. Door beter te luisteren naar de vraag van kinderen en ouders is er een wereld te winnen.

De jeugdzorg staakt, voor het eerst in de geschiedenis

Het stakingsgen zit niet in het jeugdzorg-DNA. Maar maandag wordt er toch gestaakt, uit protest tegen het jeugdzorgbeleid en de slechte arbeidsvoorwaarden. ‘We stevenen af op een ramp.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden