troika laundromat

Bijna een miljard euro stroomde vanuit Litouwen naar Nederland

Beeld Brechtje Rood

De twee banken die centraal staan in de ‘Troika Laundromat’ stuurden honderden miljoenen naar Nederland. Grootste ontvangers zijn de kleine banken Amsterdam Trade Bank en Garantibank.

Het zijn niet grootbanken, zoals ABN Amro en ING, die de grootste bedragen ontvangen vanuit Litouwen. Dat blijkt uit de gelekte bankgegevens van de Litouwse banken Snoras AB en Ukio Bankas, twee banken die sinds respectievelijk 2011 en 2013 door de autoriteiten zijn gesloten omdat zij veel te weinig deden om witwassen tegen te gaan. In totaal stroomt er bijna een miljard euro vanuit de twee banken richting Nederland.

Het zijn de kleinere, onbekende GarantiBank en Amsterdam Trade Bank waar de grootste sommen geld binnenkomen. Beide banken zijn in buitenlandse handen: GarantiBank is Turks en Amsterdam Trade Bank (ATB) klinkt weliswaar Nederlands, maar heeft Russische eigenaren. De vier grootste aandeelhouders van ATB staan allemaal op de zogenoemde oligarchenlijst, een lijst van Russen die volgens Amerikaanse autoriteiten dicht bij president Poetin staan. Beide banken kregen in 1994 een Nederlandse bankvergunning, en Amsterdam Trade Bank kwam in 2001 in handen van de Russische Alfa Bank.

Deze bank had een sleutelrol in de grootschalige privatiseringen van Russische staatsbedrijven in de jaren negentig, en werd al snel de grootste private bank van Rusland. Directeur Mikhail Friedman bezit volgens zakenblad Forbes naar schatting 15 miljard dollar. Eind 2017 deed de Fiod een inval bij de Amsterdam Trade Bank, omdat die zich niet zou houden aan anti-witwasregels. Volgens Amsterdam Trade Bank loopt dit onderzoek nog. Uit de gegevens in dit lek blijkt dat de bank zeker 100 miljoen euro ontvangt uit Litouwen.

Een simpel rijtjeshuis

De Amsterdamse vestiging van de Turkse GarantiBank ontvangt zeker 200 miljoen uit Litouwen. Het grootste deel daarvan gaat naar Corwintec Europe Limited. Hoewel dit bedrijf jaarlijks tientallen miljoenen ontvangt, woont de directeur in een simpel rijtjeshuis in Noord-Oost Engeland. Het geld komt van Eagle International Management Limited, een bedrijf op de Britse Maagdeneilanden met verschillende bankrekeningen bij Ukio in Litouwen. Eagle pompt zo’n twee miljard euro rond tussen haar eigen bankrekeningen, en ontvangt geld van dubieuze oorsprong. Zo komt er bijna anderhalf miljoen binnen van Cedale Holding Co Ltd, een bedrijf dat betrokken is bij een van de grootste mensenhandelzaken van Europa, waarbij Bosnische arbeiders werden uitgebuit in de bouw van prestigieuze gebouwen in Azerbeidzjan.

Het Britse Armac Consultancy, dat bankiert bij GarantiBank, krijgt 38 miljoen binnen voor de levering van ‘bouwmaterialen’, terwijl het bedrijf volgens de Britse kamer van koophandel op dat moment helemaal niet actief is.

‘In hoge mate verbaasd’

Ook Amsterdam Trade Bank ontvangt curieuze betalingen. Neem Kaft BV. Het bedrijf staat ingeschreven in Rotterdam, maar wanneer we bellen krijgen we de voicemail. Oud-directeur Mariëlle Uiterwijk-Winkel, wiens handtekening op tientallen facturen staat, zegt niks te weten van het bedrijf. “Ik ben in grote mate verbaasd dat u überhaupt het bestaan kent van een bedrijf als Kaft”, zegt ze.

Kaft werd opgericht door Vladimir Shulmeister, die in 2014 kort viceminister van infrastructuur van Oekraïne was. In drie jaar tijd komt bijna 80 miljoen euro binnen van één bedrijf, het Nieuw-Zeelandse Impala Trans Limited. Impala is eigendom van Nesita Manceau, de schoonmaakster van Geoffrey Taylor, een Nieuw-Zeelander die bedrijven opzette die volgens justitie en aanklagers gebruikt werden voor wapenhandel, drugssmokkel en belastingfraude. De schoonmaakster is directeur bij honderden bedrijven, om zo de echte eigenaren buiten beeld te houden.

Volgens de facturen en contracten betaalt Impala aan Kaft voor het inkopen van wasmachines en plasma-tv’s, die worden geleverd aan Oekraïne. Maar de betalingen komen niet overeen met de facturen: verschillende rekeningen lijken niet te zijn betaald, terwijl er andere bedragen worden overgemaakt waarvoor juist nooit een rekening lijkt te zijn verstuurd.

Amsterdam Trade Bank zegt in een reactie niet te kunnen reageren op vragen over individuele klanten, maar benadrukt dat ze op dit moment ‘ruimschoots aan de standaarden voldoet’ en dat ze alle medewerking verleent aan het onderzoek van de Fiod. GarantiBank schrijft in een reactie dat ze zich inzet om aan regelgeving en standaarden te voldoen, maar gaat niet in op specifieke zaken. 

De Nederlandsche Bank gaat niet in op de vraag of ze boetes heeft opgelegd aan deze banken. Wel zegt de toezichthouder dat hij sinds 2014 achttien straffen heeft uitgedeeld aan banken voor overtredingen van de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme, waaronder tien boetes.

Lees ook:

Russische bank waste miljarden wit via Litouwen en sluisde die Europa in

De Russische Troika Bank koppelde tientallen anonieme bedrijven in belastingparadijzen aan twee zwakke banken in Litouwen. Zo kreeg Troika ongemerkt miljarden van dubieuze herkomst Europa binnen.

Brabantse werf bouwde voor tientallen miljoenen twee luxe jachten, maar waar kwam dat geld vandaan?

Via een web van anonieme bedrijven met bankrekeningen in Litouwen waste de Russische Troika Bank miljarden wit. Een deel daarvan komt terecht in Oss, voor de aankoop van twee luxe jachten.

Trouw publiceert de komende tijd meer onthullingen die dit nieuwste lek opleveren. U leest ze op trouw.nl/troikalaundromat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden