Bijengif en dode vogels: demonteer die tijdbom voor het milieu

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Wonderpoeder werd het genoemd, goed voor een Nobelprijs. Vraatzuchtige sprinkhanen en kevers kregen geen kans meer, hele wijken en steden werden ermee besproeid. Tot bleek dat het middel - DDT - niet meer uit het milieu verdween, zijn weg vond in de voedselketen en zich uiteindelijk ophoopte in vetten, ook die van de mens. Wetenschapster Rachel Carson liet in 1962 met haar publicatie 'Silent Spring' zien hoe verwoestend de uitwerking van DDT was.

Haar noodkreet had effect. DDT is in de westerse landbouw uitgebannen, het gebruik van bestrijdingsmiddelen is drastisch teruggedrongen, de wetenschap boekte vooruitgang met nog slimmere en minder grove methodes van insectenverdelging.

Nu blijkt dat een van die nieuwe middelen - het 'bijengif' imidacloprid - zich net als DDT destijds als een tijdbom ophoopt in onze leefomgeving. Vijf Nederlandse biologen hebben nu met een publicatie in het gerenommeerde tijdschrift Nature aangetoond dat niet alleen insecten, maar ook vogels zwaar te lijden hebben onder het gif. Vooral in landbouwgebieden als het Westland komt de stof in grote hoeveelheden voor in het oppervlaktewater en dringt zo door tot de voedselketen.

Hoe kunnen we een nieuwe stille lente voorkomen? Een totaalverbod lijkt onvermijdelijk, de voorlopige beperkte verboden in EU-verband hebben onvoldoende effect. Landbouw en industrie verweren zich met een beroep op de noodzaak van grootschalige, efficiënte voedselproductie. Beide doemscenario's - voedseltekorten én stille lentes - brengen ons niet verder. Van belang is vooral bezinning op de wijze waarop we ons voedsel produceren. Die is weliswaar technologisch hoogwaardig maar ook risicomijdend. Zo wordt het bijengif bij voorbaat als een laagje om de zaden aangebracht, of er nu een insectenplaag komt of niet. Chemische bestrijdingsmiddelen zouden, zoals toxicoloog Henk Tennekes in deze krant betoogde, pas een laatste redmiddel moeten zijn. Nederland bezit genoeg innovatieve kracht om bij een verbod van dit bestrijdingsmiddel in te zetten op alternatieven of betere methodes om te voorkomen dat het gif in de sloot belandt. Al kan technologische verbetering niet de enige hoop zijn, ook de consument mag zich opnieuw achter de oren krabben. Veel landbouw is immers gericht op de massaproductie van veevoer. En zo blijkt opnieuw hoe precair het evenwicht is in moderne ecosystemen. Ook tussen het vlees op je bord en het gefluit in de tuin.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden