Bijeenkomst Eritrea terecht verboden, zegt rechtbank

veiligheid - Moeten gemeenten omstreden symposia beschermen of verbieden? Het eerste, zeggen veel juristen. De rechter oordeelde anders.

De voorzitter van de rechtbank in Den Bosch vindt dat burgemeester Jack Mikkers van Veldhoven terecht een verbod heeft gelegd op de bijeenkomst van de YPFDJ, de jongerenafdeling van de Eritrese regeringspartij.


De burgemeester is bang voor de verstoring van de openbare orde. Er kwamen donderdag demonstranten op de bijeenkomst af, en die zou de burgemeester dit weekend opnieuw verwachten als de bijeenkomst zou doorgaan.


De rechtbank deed de uitspraak in een kort geding dat de organisatoren tegen de burgemeester hadden aangespannen. Deskundigen in staats- en bestuursrecht noemen de uitspraak van de rechtbank opmerkelijk. Zij vinden dat Veldhoven de bijeenkomst niet had moeten verbieden, maar juist had moeten beschermen, zoals vorig jaar ook de raadsvergadering in Geldermalsen over een AZC tegen demonstranten werd beveiligd.


Volgens de Groningse jurist Berend Roorda die vorig jaar promoveerde op het 'demonstratierecht', ligt de focus in Nederland momenteel erg op de veiligheid. "Burgemeesters zijn vooral bezig met de zorg 'of het niet uit de hand loopt', minder met de vraag of er geen fundamentele rechten in het geding zijn."


Roorda stelde al voor de rechter zijn omstreden uitspraak deed, dat burgemeester Mikkers ten onrechte de vergadering van de YPFDJ had verboden. In Veldhoven zetten ze volgens hem juist een premie op het verstoren van de openbare orde.


"De tegendemonstratie vond buiten de bebouwde kom plaats en was beperkt van omvang. Toch kwam de burgemeester met een verbod van de vergadering. Maar hij had deze op grond van de wet juist moeten beschermen." Volgens de jurist heeft de burgemeester met zijn verbod staatsrechtelijk een scheve schaats gereden.


Roorda zegt dat in de kwestie- Veldhoven de vrijheid van vergadering lijkt te conflicteren met de handhaving van de openbare orde. "In de Wet openbare manifestaties is het recht op demonstratie en vergadering geregeld. Dat recht kan door de burgemeester worden beperkt als de gezondheid van burgers in het geding is, het verkeer gevaar loopt óf als er kans is op wanordelijkheden."


Als wanordelijkheden te verwachten zijn door de komst van vijandig publiek, dan heeft de burgemeester op grond van nationale en internationale rechtspraak de plicht om de demonstratie of de vergadering te beschermen, en moet daar ook politie-inzet voor vrijmaken tot de omvang van die bij een risicowedstrijd in het betaald voetbal.


Pas als er sprake is van overmacht, bijvoorbeeld als er een enorme tegendemonstratie wordt verwacht op een plek die niet te beheersen is, kán hij besluiten tot een verbod. Maar daarvan was in Veldhoven geen sprake.


De bijeenkomst van de YPFDJ zou achter gesloten deuren plaatsvinden. Een dergelijke plek kan door de burgemeester in beginsel goed beschermd worden tegen vijandig publiek. Ook was de omvang van de groep tegenstanders beperkt en vormden zij niet een zodanig ernstige bedreiging voor de deelnemers van de vergadering dat een verbod gerechtvaardigd was.


Volgens Roorda stamt de praktijk van de burgemeester van Veldhoven uit de jaren negentig, toen demonstraties van extreem-rechts niet zelden door burgemeesters werden verboden omdat er tegendemonstraties van antiracisten werden verwacht. Diverse rechterlijke uitspraken hebben dergelijke maatregelen van burgemeesters veroordeeld, zegt Roorda. Maar juist de laatste jaren duikt deze praktijk weer op, onder andere bij pogingen Pegida-demonstraties te verbieden.


Nederland 9 Meer nieuws

In het kort

De rechter besloot dat Veldhoven een omstreden Eritrees symposium mocht verbieden


Juristen vinden dat opvallend


Want in de wet staat dat de burgemeester zo'n bijeenkomst juist moet beschermen tegen betogers

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden