Bijbel stelt eisen aan opvang vluchteling

Je mag op bijbelse gronden wel degelijk grenzen stellen aan de opvang van vluchtelingen die bij ons onderdak zoeken, zegt rabbijn Evers van het NIK.

Frans Timmermans, vice-voorzitter van de Europese Commissie, zei het terecht: "De migrantencrisis is een moment van waarheid in de Europese geschiedenis". Het is een enorme morele uitdaging. Trouw sprak zaterdag van een exodus uit Boedapest van 'bijbelse proporties'. Het vluchtelingenprobleem is zo oud als de Bijbel: "Een vreemdeling zult u niet onderdrukken, noch hem benauwen want u bent vreemdelingen geweest in het land Egypte" (Exodus 22 vers 21).

In de joodse traditie wordt 'onderdrukken' uitgelegd als 'pijnigen met woorden' terwijl 'benauwen' als 'financieel onheus bejegenen' opgevat wordt. Direct daarna (Ex. 22 vers 23) wordt de Hemelse straf besproken: "Mijn toorn zal ontbranden en Ik zal u met het zwaard doden."

Maar er zijn natuurlijk grenzen. Allereerst eist de bijbelse naastenliefde niet, dat hulpbehoevenden voor eeuwig hier blijven. Wanneer de oorlogsdreiging of hongersnood in het land van herkomst geweken is, kan de vluchteling terug (uitzonderingen daargelaten). We mogen ook grenzen stellen. Allereerst morele. Toen de Joden vijf eeuwen voor de burgerlijke jaartelling in ballingschap weggevoerd werden naar Babylonië, kregen zij van de profeet Jeremia in naam van God een welgemeende opdracht mee: "Bevorder de welvaart van de stad van jullie ballingschap". Dit betekent: predik geen opruiende taal tegen het gastland en werk mee aan de opbouw van je nieuwe omgeving (29 vers 7).

Verder mag de overheid een grens stellen aan de toevloed van vreemdelingen, die veelal een beroep doen op de sociale voorzieningen. Het gastland moet dit kunnen dragen. Vanuit bijbels perspectief gelden hier de twee volgende regels: financieel zelfbehoud gaat voor het verzorgen van anderen maar het lijfsbehoud van anderen gaat altijd voor onze eigen financiën. Onder de huidige omstandigheden betekent dit dat vluchtelingen die voor hun leven moeten vrezen, moeten worden toegelaten. Voor 'economische vluchtelingen' gelden andere maatstaven. Laten wij de bijbeltekst analyseren (Deut. 15 vers 7): "Wanneer er onder u een arme mocht zijn, een van uw broeders, in een van uw woonplaatsen, in uw land". De Bijbel geeft hier wat overbodig aandoende details, die de Talmoed als volgt uitwerkt: 'onder u' betekent dat zelfbehoud voorgaat (n.b. dit geldt alleen voor het eigen bestaansminimum); 'een van uw broeders' impliceert dat de eigen familie weer voorgaat boven anderen; 'in een van uw woonplaatsen' geeft buren en stadsgenoten aan waarna eigen landgenoten volgen.

Komen buitenlanders pas op de laatste plaats? Steunt de Bijbel het beginsel van 'eigen volk eerst'? Nee, want de prioriteitenlijst geldt alleen bij gelijke behoeften. Wanneer de één geen dak boven zijn hoofd heeft en de ander alleen zijn dure vakantie naar Barbados zou moeten opgeven, gaat de dakloze weer voor.

Is een evenredige verdeling van vluchtelingen over West-Europese landen verantwoord? Ik denk van wel. Reeds in bijbelse tijden werd armenzorg over alle draagkrachtige burgers omgeslagen. Nu Europa een eenheid lijkt, is evenredige verdeling niet uit den boze.

Mogen allochtonen 'hard' worden aangepakt ? Nee, want dat is onmenselijk. Maar antecedentenonderzoek is zeker niet verkeerd: "Als iemand u eten vraagt, mag u niet onderzoeken of hij een bedrieger is. Geef hem direct eten. Misschien lijdt hij echt honger. Vraagt iemand echter kleding dan mag men wel onderzoeken of hij geen bedrieger is omdat hij niet in acuut levensgevaar verkeert" (Talmoed).

De vluchtelingenproblematiek is uiteindelijk de vraag naar onze gastvrijheid en offervaardigheid naar redelijkheid en billijkheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden