Bijbel in zand / Voorzichtig schrapen 'carvers' hun Adam uit

Een man krabt wanhopig aan de zweren die zijn lijf bedekken, enorme vliegen kruipen over zijn rug. Uit het zand komt David te voorschijn, met het hoofd van Goliath in zijn handen, terwijl het kolossale lijk van de reus ernaast ligt. In het Limburgse Thorn is de Bijbel in 26 levensgrote -of zelfs nog grotere- zandsculpturen uitgebeeld.

Wordt de dramatiek van de bijbelse verhalen groter wanneer je de taferelen voor je ziet? Jericho is ingestort, de grote stenen blokken hebben mens en dier vermorzeld. Mozes, van enkele meters hoog, splijt de zee waarna paarden en soldaten in de woeste golven verdrinken.

,,We maakten eerder de Griekse goden, Japan en een sprookjeswereld. Dit onderwerp is anders'', vertelt Anqelique Werner van het zandsculptuurteam Inaxi Holland. ,,Uit binnen- en buitenland zijn kunstenaars gekomen voor wie de Bijbel een inspiratiebron is. Voordat ze beginnen bestuderen ze het onderwerp. Het is hun eer te na om dit niet goed te doen, vooral bij de Bijbel.''

Tachtig kunstenaars, carvers genoemd, zijn al een week in Thorn op hun knieën bezig in het zand. Bijna zes ton zand ligt er, waarvan 3500 ton speciaal sculptuurzand. Eerst zijn stellages gebouwd, mallen, waarin het zand wordt gestort. Daarna begint het snijden in de zandblokken die er bovenop komen.

Met schep, stucspanen, kwasten, paletmesjes en plantenspuit herrijzen de tien plagen uit de grond, Eva verleidt Adam en engelen fladderen op twaalf meter hoogte bij de geboorte stal van Jezus. ,,Goede smaak is belangrijk'', vervolgt Werner. ,,Er is een spanningsveld tussen je eigen creativiteit en het beeld dat je wilt brengen.'' Ze noemt Salomo's oordeel als voorbeeld. ,,Zet je hem nors neer? Is hij gebogen of rond? Die keuzes spelen bij dit thema zeker.'' Het resultaat is geen komisch verhaal, verzekert ze. ,,We hebben eens de Romeinse tijd nagemaakt. In de arena zat opeens Kermit de Kikker tussen het publiek. Dat zal hier niet gebeuren.''

Naast David, die het afgehakte hoofd van Goliath in zijn armen draagt, zit Wilfred Stijger. ,,Het ligt voor de hand David te maken in zijn gevecht tegen Goliath. Ik wilde het verhaal omdraaien, dat David al gewonnen had en het hoofd presenteert.'' Zijn sculptuur heeft hij de indirecte boodschap 'vertrouwen in God' meegegeven. Davids ogen waren geopend, die van de koning uiteindelijk ook, maar de ogen van de raadslieden zijn gesloten.

Niet elk beeld draagt een moraal of boodschap. De mannen met de sofar, net voor het instorten van Jericho, lijken uit een stripboek te zijn gelopen. Een discipel ligt met zijn hoofd op de tafel waar het Laatste Avondmaal wordt gegeten. Wanhoop, verdriet of overmatig alcoholgebruik? ,,Je zit vast aan het verhaal, maar je kunt best gebruikmaken van je eigen interpretatie'', vertelt Marjolijn Weeda, een van de carvers die bezig zijn met het Laatste Avondmaal. ,,Hoe we de tafel indelen is onze keuze. We hadden ruimte om uit een blok zand drie apostelen te maken of ze op één hoop te gooien. Nu hebben we iemand met zijn hoofd op tafel gelegd. Hoefden we het zand ook niet zo hoog op te stapelen.''

Laagje voor laagje schrapen de carvers zand van de blokken af. Ze beginnen boven en eindigen beneden en fabriceren zo sculpturen tot twaalf meter hoog. Het totale kunstwerk is 175 meter lang en 60 meter breed. ,,Het weer is prima'', zegt Werner. ,,Het regent zacht, waardoor we niet telkens het zand nat hoeven te maken.'' Voor de sculpturen is zand uit de Maas gehaald, vierkante korreltjes die beter op hun plaats blijven zitten dan bijvoorbeeld strandzand.

,,Toen we de bijbelse verhalen wilden uitwerken, hebben we onszelf afgevraagd: welke verhalen zijn blijven hangen?'', vertelt artistiek leider  Anique Kuizenga. Tussen de tientallen sculptures is geen kruisiging te vinden. Dat zou te gevoelig liggen, meent Kuizenga. ,,Jezus aan het kruis, dat doen we niet. Technisch gezien is het niet mogelijk, want een kruis blijft niet staan. Je moet de armen dan ondersteunen en dat is zo'n groot compromis op het totale beeld, dat je ver af komt te staan van het 'origineel'. Je kunt het dan niet uitbeelden zoals het zou moeten.''

Het Nederlands Zandsculpturenfestival 'de Bijbel in Beeld' is in Thorn vanaf zaterdag tot 1 september dagelijks geopend van 10-21 u.

www.zandkasteel.nl

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden