Review

Bij Wim T. op de Canapé in het Centraal MuséeFileermes in knusheid en benepenheid van donkere huiskamersexpositie

Centraal Museum, Utrecht: 'Het beste van Wim T. Schippers'. Tot en met 27 april. Het gelijknamige boek van Harry Ruhe is voor f39,50 verkrijgbaar bij het museum en bij De Slegte.

Dit aforisme doet denken aan de minutieuze wijze waarop Wim T. Schippers (1942) inmiddels ruim 35 jaar fungeert als het fileermes van de alledaagsheid en de Hollandse benepenheid. Al zul je Schippers nooit horen beweren dat het kunst is wat hij maakt, iedereen weet dat zijn werk scherp treft.

Voor de een is dit treffen zo verhelderend dat het louterend werkt. Een ander ervaart het als verwarrend en bedreigend en weet zich geen raad met al die platte creaties en die even absurde als ad remme dialogen en woordspelingen.

Harry Ruhe, eigenaar van de hoofdstedelijke Galerie A, verzamelde al in de jaren zestig werk van Schippers. Later organiseerde hij exposities rond Fluxus, de internationale stroming waartoe sommigen Schippers rekenen. Het boek 'Het beste van Wim T. Schippers' waaraan Ruhe twee jaar geleden begon, is nu af. Aansluitend stelde hij een expositie in het Centraal Museum samen.

In donkere hoekjes en knus ingerichte huiskamers kan men er vanaf zitzak, kruk of Dames-RiMiCo-canape genieten van fragmenten uit Hoepla, Barend Servet, Waldolala, De Lachende Scheerkwast, Ronflonflon en De Fred Haché Show. Minder bekende beelden en documenten uit zijn televisie- en radioprogramma's, muziektheater, toneelstukken, zaaloptredens en wat al niet meer worden ook getoond.

De selectie beeldende kunst zal voor vele bewonderaars een verrassing zijn. Duidelijk komt naar voren in welke uiteenlopende richtingen Schippers zich kan bewegen. Met een rode draad: onophoudelijk zet hij zijn omgeving op het verkeerde been.

Ook de jonge Wim deed dit al. Hij verpakte steentjes en dergelijke keurig in doosjes, voorzag deze van strik en naam en adres van zijn familie, en liet deze op straat achter. Gevolg was een voortdurende aanloop van mensen die trots de verloren bescheiden kwamen retourneren.

Thuis stopte hij schoensmeer in de tandpastatube. De tas van zijn vader, een boekhouder bij Van Houten Chocolade (herinnert u zich Waldolala-personages als Gerard Ringers, Dr. Karlheinz Lindt en Boy Bensdorp?), stouwde hij vol met damesliteratuur zodat pa voor aap stond op kantoor.

Later legde hij nepdrollen van ontbijtkoek en bier buiten en genoot van de walging op het gezicht van het baasje wanneer diens viervoeter de massa gulzig opslokte. Bij een snackbar stopte hij twee (ter aanmoediging) smakeloze zelfgemaakte rijstballen in een bamiballenvakje van de trekmuur en wachtte de reacties af.

Schippers' ideeën stromen niet alleen onophoudelijk, hij voert ze ook zorgvuldig uit. Denk aan de geurententoonstelling, het verdronken kerkje van Drienerlo, het hondentoneel en de pindakaasvloer. En kent u The Thud? Deze weke groene homp reageert op lichaamswarmte, valt af en toe met een zware Bglopff! uit een kastje op de grond om vervolgens achter iemand aan te hobbelen die het gevaarte zojuist schouderophalend heeft gepasseerd. In de expositie bevindt The Thud zich bij de beeldende kunst. Daar hangen ook enkele assemblages.

Die zijn weinig verheffend, maar dat is ook de bedoeling niet. Je moet ze bezien als resultaat van het streven om alles wat zich voor doet te gebruiken om een kneuterige Holland-geraniae-sfeer te creëren. Dan excelleren ze. Verrassend zijn Schippers' inkttekeningen, met bibberige lijntjes en amorfe vormen.

In 1960 ontwierp hij bijvoorbeeld een villa, gelijkend op een fors uitgebouwde en daarna ineengezegen concertvleugel, met scheve schoorstenen en een muizenholletje. Zijn tekenwerk steekt broos af tegen de vijfeneenhalve meter hoge paarse fauteuil die hij twee jaar later in het Amsterdamse Vondelpark plaatste. In de kranten verschenen kwaaie berichten. Afgrijselijk! Deze vloek werkt verpestend op zijn omgeving. De natuur wordt er ongewild kunst door!

Alweer had de maker doel getroffen. Evenals op derde kerstdag 1974, toen Sjefke van Oekel zich in zijn eigen Van Oekel's Discohoek lam dronk en recht in de fietstas kotste van boekhouder Ir. Evert van der Pik. Sjefke werd uitgeroepen tot medeverkrachter van het normbesef en de show als signaal van tv-degeneratie. Tamelijk gematigde reacties waaraan Schippers zijn fileermes niettemin weer eens aardig kon slijpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden