Bij vermoeden terrorisme kan bank de relatie beëindigen

Beeld anp

De stap van Rabobank om Shabir Burhani te royeren, is een forse. Het zijn immers alleen maar zijn denkbeelden die de Rabobank niet aanstaan.

De Rabobank sluit de rekening van shariabepleiter Shabir Burhani (lees hier een interview dat Trouw eerder dit jaar met hem had) omdat hij de aanslag op het Franse tijdschrift Charlie Hebdo goedkeurt en de gewapende strijd aanmoedigt. Ook is de oud-woordvoerder van Sharia4Holland in Oost-Turkije geweest, een 'risicogebied voor terrorisme'.

Mag dat zomaar, een klant royeren en zijn rekening sluiten?
De bank maakt een afweging tussen het risico op reputatieschade en de maatschappelijke rol, zegt Joost Achterberg, advocaat bij Kennedy Van der Laan met als specialiteit financieel toezicht. Reputatieschade treedt op als een bank een rol speelt bij de financiering van terreurgroepen of witwassen van crimineel geld. "Een bank heeft zelfs de verplichting zich niet in te laten met dit soort zaken", zegt Achterberg. "Bij vermoeden van terrorisme kan de bank de relatie beeindigen."

Daar staat de publieke rol tegenover. Zonder bankrekening kan iemand niet in de samenleving functioneren. De stap van Rabobank om Burhani te royeren, is dan ook een forse. Vooral omdat Burhani zich niet schuldig heeft gemaakt aan terreuractiviteiten. Hij heeft alleen denkbeelden die de Rabobank niet aanstaan.

Terrorisme-expert Bibi van Ginkel van Instituut Clingendael vermoedt dat de actie voortkomt uit richtlijnen van de Financial Action Task Force (FATF), de instelling die onder meer financiering van terreurorganisaties moet voorkomen. Binnen deze 'grofmazige' richtlijnen komen ondernemingen sneller in het vizier van de FATF en moeten zij aantonen dat ze niets van doen hebben met terrorisme.

Burhani denkt na over een rechtszaak tegen de Rabobank. "Ik wil eerst druk uitoefenen via de media, en zien wat dat oplevert."

Gebeurt het vaker dat een bank een klant royeert?
Het overkomt particulieren niet zo vaak. Wel zijn er twee bekende voorbeelden. Marthijn Uittenbogaard, de voorzitter van pedofielenvereniging Martijn, stond in 2012 voor een gesloten loket bij de Rabobank.

De bank sloot ook de zakelijke rekening van de in 2004 vermoorde 'bankier van de onderwereld' Willem Endstra.

Ondernemingen krijgen vaker te maken met weigerende banken. Triodos Bank zei afgelopen week nee tegen een zakelijke rekening voor Proud, een belangenvereniging voor (ex-)sekswerkers. Bedrijven die actief zijn in de bontindustrie, kansspelen, kernenergie, milieugevaarlijke stoffen, pornografie, tabak en wapenindustrie kunnen in ieder geval niet bij Triodos terecht. Dat zijn "sectoren die niet te rijmen zijn met de missie van Triodos". Vorige maand weigerden Rabobank, ING en ASN een Friese bordeelhouder. Ook voor coffeeshops is het lastig aan een zakelijke rekening te komen. PvdA-Kamerlid Marith Rebel nam het gisteren op voor Proud. "Sekswerker is een legaal beroep", stelt ze in vragen aan minister Dijsselbloem van financiën.

Als alle banken Burhani weigeren, waar kan hij dan terecht?
Allereerst is het de vraag of na Rabobank ook andere banken Burhani weigeren. Al acht Joost Achterberg die kans wel groot. Momenteel heeft Burhani nog een rekening lopen bij een andere bank. Bij welke, wil hij niet zeggen. Mocht deze bank het voorbeeld van Rabo volgen, dan kan Burhani een beroep doen op het wettelijk recht op een bankrekening. Nederland kent de basisbankrekening, oorspronkelijk bedoeld voor dak- en thuislozen die nergens terechtkonden. "Zo kun je onder toezicht van de gemeente toch over een simpele bankrekening beschikking", zegt Achterberg. Met een basisrekening kan iemand wel geld overmaken binnen Nederland, maar niet naar het buitenland.

Heeft de maatregel enig effect?
Zeker na de opkomst van IS hameren veiligheidsdiensten er op geldschieters van terroristen aan te pakken. De aangescherpte regels van de Financial Action Task Force zijn daar een voorbeeld van. Gaat het over het individuele geval van Burhani, dan "denkt hij nu echt niet: ik hou er maar mee op", zegt Van Ginkel. Zeker niet omdat Burhani ergens anders een rekening heeft lopen.

Blokkeren van rekeningen wegens terrorisme komt vaker voor. Zo kunnen de negentien verdachten die momenteel op de nationale terrorismelijst staan niet meer bij hun geld. Dat maakt financiering van terreurgroepen moeilijker, maar zeker niet onmogelijk. "Er zijn tal van manieren waarop sympathisanten geld kunnen overmaken", zegt Van Ginkel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden