Bij twijfel jawoord onder ede

Beeld Trouw

Ja, ik wil. Die zin moet alleen vrijwillig uit iemands mond komen, vindt staatssecretaris Fred Teeven van veiligheid en justitie. Met een reeks maatregelen hoopt hij trouwen onder dwang te voorkomen. Zo wil hij huwelijken tussen neven en nichten moeilijker maken en moet de minimumleeftijd strikt op achttien jaar komen te liggen. Daarnaast moet een gedwongen huwelijk makkelijker teruggedraaid kunnen worden.

Deze wet, die de Kamer vanmorgen bespreekt, moet een einde maken aan misstanden onder allochtone meisjes en vrouwen. Bekend zijn de verhalen over scholieren die na een zomer in Marokko of Turkije niet meer terugkeren naar Nederland vanwege een gearrangeerd huwelijk. Of verhalen van naar Nederland overgekomen vrouwen die door hun man thuis opgesloten worden.

Op voorhand lijkt er volop steun voor de wet, die uit de vorige kabinetsperiode stamt. VVD, CDA en gedoogpartner PVV kwamen door de snelle kabinetsval niet aan al hun voornemens toe. Met de PvdA maakte de VVD soortgelijke afspraken om huwelijksdwang te bestrijden, zodat de wet nu een tweede kans krijgt.

Probleem?
Toch heeft D66'er Gerard Schouw zo zijn twijfels. Dat de huidige plannen nog uit de koker van het vorige gedoogkabinet komen, maakt dat hij vermoedt dat het 'een PVV-wetje' betreft, bedoeld om islamitische importbruiden buiten de deur te houden. Ook vraagt Schouw zich af waarom neven en nichten in principe niet meer zouden mogen trouwen, want cijfers over de risico's op huwelijksdwang zijn er niet. "Welk probleem lossen we dan op?"

In zijn kritiek vindt Schouw de Raad van State en de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) aan zijn zijde. De laatste noemde het voorstel om huwelijken tussen neven en nichten te verbieden 'disproportioneel', omdat het om geringe aantallen gaat en is gestoeld op drijfzand: cijfers ontbreken. Dat erkent Teeven, die het verband met dwang slechts 'aannemelijk' noemt.

Extra reflectiemoment
Toch is er geen sprake van ongelijke behandeling, vindt de bewindsman. Want als neven en nichten elkaar desondanks eeuwige trouw willen beloven, kunnen zij dat nog steeds doen, maar moeten ze alleen een stapje extra zetten: ze moeten vóór het jawoord onder ede verklaren dat ze vrijwillig met elkaar trouwen. Een extra reflectiemoment, noemt de VVD-bewindsman dat.

Maar de ACVZ vraagt zich af of zo'n extra stap dwanghuwelijken zal tegengaan. Een gedwongen bruid moet wel erg sterk in haar schoenen staan om die eed te weigeren. Daarom adviseert de Raad van State de nieuwe regels voor neef-nicht-huwelijken te schrappen. De vraag is of de Kamer daar vandaag in meegaat.

 
Dat de huidige plannen nog uit de koker van het vorige gedoogkabinet komen, maakt dat Schouw vermoedt dat het 'een PVV-wetje' betreft

Verbod op trouwen onder de achttien
Nauwe bloedverwanten zoals vader en dochter en broer en zus kunnen in Nederland al niet trouwen. Daarbij komt een verbod op huwelijken tussen bijvoorbeeld oom en nicht of neef en nicht. In familiekring is de kans op dwang groter dan bij niet-bloedverwanten, stelt het kabinet. Alleen als neef en nicht vooraf onder ede verklaren vrijwillig met elkaar te trouwen, is een huwelijk nog mogelijk.

Verbod op huwelijken tussen familieleden
Minderjarigen mogen nu nog vanaf hun zestiende trouwen als de vrouw zwanger is of een kind heeft gebaard. Jaarlijks trouwen zo gemiddeld tien meisjes van zestien jaar en dertig meisjes van zeventien jaar. De mannen zijn bij het huwelijk doorgaans al meerderjarig. Om minderjarigen beter te beschermen vervalt deze uitzonderingsgrond: iedereen die trouwt, moet achttien jaar zijn.

Zo min mogelijk polygame huwelijken
Polygame huwelijken zijn in Nederland verboden en in bepaalde gevallen strafbaar. Het kabinet wil er zo min mogelijk erkennen. Slechts als een van de echtgenoten Nederlander is of officieel in Nederland woonde toen het huwelijk (in het buitenland) werd gesloten, erkent de staat het. Slechts één van de echtgenoten mag dan naar Nederland komen. In 2009 waren er 1374 polygaam gehuwden.

Gedwongen huwelijk sneller teruggedraaid
Elk huwelijk dat onder dwang is gesloten, moet nietig kunnen worden verklaard. Ook als er geen sprake is van een onrechtmatige ernstige bedreiging, iets dat nu nog aangetoond moet worden. Als de echtgenote er niet toe in staat is, kan ook het Openbaar Ministerie het verzoek indienen om het huwelijk nietig te verklaren. Daarnaast krijgen gedwongen echtgenoten meer tijd voor hun verzoek.

 
Jaarlijks trouwen zo gemiddeld tien meisjes van zestien jaar en dertig meisjes van zeventien jaar
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden