Analyse

Bij Rutte valt voor de oppositie niets te halen

Premier Mark Rutte voert het woord op de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. Beeld ANP

Onverzettelijk tegenover de oppositie, Ruttiaans in zijn taalgebruik en een-tweetjes met politieke vrienden. Premier Rutte draait deze dagen op volle toeren. Zijn argumenten klinken vertrouwd, maar ook wat sleets.

Het is zoeken naar de uitgestoken hand van Rutte, vrijdag tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, maar de oppositie vindt hem niet. De dividendbelasting lijkt voor het kabinet Rutte-III een heilige eik geworden, waar nog geen takje af mag. Tot frustratie van de hele oppositie. PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher: “Blijkbaar is die hand in de zakken van de gewone Nederlanders verdwenen en te vinden onder het dienblad met champagne op de Zuidas.”

Het regeringsplan om de dividendbelasting af te schaffen domineert de eerste uren van de Algemene Politieke Beschouwingen. Dat was te verwachten. Premier Rutte begint er mee. Onderkoeld: “Het onderwerp dreigt anders wat onderbelicht te raken.”

De argumenten van de premier klinken vertrouwd, maar ook wat sleets. Sinds de eerdere felle Kamerdebatten is er weinig meer argumentatie bijgekomen dan de zorg om het vestigingsklimaat in Nederland, de werkgelegenheid, en ‘bergen literatuur’ (aldus Rutte) die pleiten voor afschaffing.

In de aanvallen van de oppositie die volgen klinkt oud zeer door, over verloren memo’s, vergeten herinneringen en het feit dat de maatregel nooit in het VVD-verkiezingsprogramma heeft gestaan. “Iets wat je tot in je vezels voelt, neem je daar toch in op?”, aldus GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver.

Nood in de publieke sector

Toch is er ook nieuwe munitie, dankzij het Malieveld. Daar zullen op 2 oktober leraren, verplegers, agenten en defensiepersoneel samen op de barricades staan voor meer loon en minder werkdruk, een initiatief van de succesvolle onderwijsbeweging PO In Actie.

De SP, GroenLinks en de Partij van de Arbeid haken erop in. Zij stellen de 2 miljard (die de afschaffing kost) diametraal tegenover de nood in de publieke sector. Rutte ziet het gebeuren, en probeert een brug te slaan door het lot van de hardwerkende Nederlander te verbinden aan een goed vestigingsklimaat. “We doen dit uiteindelijk voor alle mensen en bedrijven die belasting betalen, zodat we dit fantastische land kunnen hebben.”

Uitgestoken handen

Het lijkt de omgekeerde wereld. Op onderwerpen als het onderwijs, de arbeidsmarkt en klimaat, komen er vanuit de oppositie voorzichtig uitgestoken handen. Zoals meer geld voor het praktijkleren (Asscher), voor studiefinanciering (Van der Staaij) of behoud van de energiekorting (Klaver) en de sociale werkvoorziening (Marijnissen).

De antwoorden van de premier zijn Ruttiaanse slagen om de arm. “Ik heb de bestelling genoteerd en we gaan kijken of het kan”, “Ik hoor heel goed wat u zegt” en “We wegen dit mee in de nadere besluitvorming.” Meermalen kijkt hij achterom naar zijn team in vak K, waar iedere minister op z’n beurt een instemmende knik mag geven. Maar de zes miljard euro die Rutte III uittrekt voor de publieke sector lijkt het maximaal haalbare, ondanks een reeks moties aan het eind van de avond.

Ruimte

Hoe anders is Rutte’s houding tegenover de coalitie. Daar is ruimte, daar zijn wat miljoenen te vinden. Tijdens de dividenduurtjes is het nog stil in de coalitiebanken. Beweging komt er rond het plan van VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff, waarmee hij CDA, D66 en ChristenUnie woensdag nog de gordijnen in kreeg.

Het voorstel om criminaliteit in probleemwijken dubbel te bestraffen, sterft een schone dood. Dijkhoff blijkt niet meer zo te hangen aan aanpak via het strafrecht, als de ‘verheffing’ van probleemgroepen ook anders kan. Rutte belooft een onderzoek naar ‘best practices’, slaat en passant een islam-interruptie van Wilders af en de rijen in de coalitie sluiten zich weer. “De ondraaglijke lichtheid van een proefballon”, vat Asscher samen.

Alleen het klimaatbeleid belooft de komende tijd nog een spanningsveld in de vierkoppige coalitie. Niet voor niets zijn deze plannen nog niet rond. Met een CDA dat een ‘allein­gang’ in Europa vreest, een VVD die zijn hoop het liefst op innovatie vestigt en het veel groenere duo D66 en ChristenUnie, liggen hier nieuwe kansen voor de oppositie.

Lees meer over de Algemene Beschouwingen en Prinsjesdag in ons dossier.

Lees ook:

Gehele oppositie valt het kabinet aan vanwege schrappen dividendbelasting

Van GroenLinks tot SGP is de oppositie tegen afschaffing van de dividendbelasting. Premier Rutte probeerde het voorstel vrijdag in de Tweede Kamer uit te leggen. Tevergeefs. “De argumenten worden dunner”, zei SGP’er Van der Staaij.

Ruttiaans: de taal van een huis-tuin-en-keuken-premier

Vandaag verdedigt minister-president Rutte in de Tweede Kamer de kabinetsplannen voor komend jaar. Wie zijn taalgebruik bestudeert, ziet een behendig taaltje vol gemeenschapszin.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden