Opinie

Bij overname bedrijf is een 'Poldertoets' nodig om belang werknemers te wegen

Er woedt een overnamestrijd rond AkzoNobel. De Amerikaanse rivaal PPG Industries wil het Nederlandse verf- en chemieconcern al dan niet gedwongen overnemen.Beeld ANP XTRA

Luister naar de werknemers, bij een overname van een grote onderneming. Dat betoogt Piet Fortuin, voorzitter van CNV Vakmensen.

Drie vooraanstaande beursgenoteerde bedrijven met Nederlandse wortels (PostNL, Unilever en AkzoNobel) zijn afgelopen maanden doelwit geworden van een ongevraagde buitenlandse miljardenovername. Tussen het geweld van gretige aandeelhouders, die vooral uit zijn op gewin op korte termijn, is een belangrijke stem nauwelijks te horen: die van de werknemers.

In feite zijn zij, met hun dagelijkse inzet voor het bedrijf, de belangrijkste aandeelhouders. Hun stem verdient meer kracht. Daarom pleiten wij bij overnames voor een 'Poldertoets', die duidelijke regels bevat waaraan een overname moet voldoen. Alle belangen moeten zorgvuldig kunnen worden gewogen, óók die van de werknemers. Het gaat tenslotte om hun werkgelegenheid, hun zekerheid en toekomst. Dat zou bijvoorbeeld kunnen in de vorm van een peiling onder werknemers, medezeggenschap en preferente of prioriteitsaandelen.

De Poldertoets kan zo bescherming bieden tegen de harde Angelsaksische cultuur, die de laatste decennia ook in Nederland steeds meer terrein wint. Een bedrijfscultuur waarin snel geld verdienen vooropstaat en aandeelhoudersbelangen heilig zijn. Die cultuur botst de laatste decennia steeds vaker met het Rijnlandse model: een cultuur van overleg, solidariteit, oog voor de langere termijn en de belangen van werknemers, klanten, leveranciers en de samenleving.

Als we dat model willen beschermen, is een nieuw wettelijk kader nodig. Want dat het evenwicht zoek is, is wel duidelijk. Terwijl vrijwel alle andere landen beschermende maatregelen en wetten hebben waaraan overnames moeten voldoen, zijn de regels hier vrij eenvoudig. In feite hebben de aandeelhouders het voor het zeggen. Veel Nederlandse beursgenoteerde bedrijven hebben weliswaar beschermingsconstructies waarmee ze een ongewenste overname (tijdelijk) kunnen tegenhouden, maar die worden niet altijd toegepast of blijken niet afdoende.

Tekst loopt door onder afbeelding

Beeld ANP XTRA

Dat besef neemt gelukkig toe. Van meerdere kanten, ook uit de top van het bedrijfsleven, klonk afgelopen maanden de roep om betere beschermingsmaatregelen voor Nederlandse bedrijven die prooi zijn van een buitenlandse overname. De brief van minister Kamp aan de Tweede Kamer is wat ons betreft een goede stap. Met bijvoorbeeld het invoeren van een time-out, in de vorm van een jaar bedenktijd, ontstaat er ruimte voor een zorgvuldige afweging van belangen. De macht van agressieve aandeelhouders wordt hiermee beperkt. Maar met de Poldertoets gaan we nog een stap verder: de werknemers moeten inspraak krijgen bij een overname.

Holland First

Is dit een typisch geval van Holland First? Zeker niet. Het doel van de Poldertoets is niet om onze open economie af te schermen naar de rest van de wereld. Overnames horen nu eenmaal bij ons kapitalistische systeem en ze hoeven ook lang niet altijd verkeerd uit te pakken. Maar ze kunnen wel grote gevolgen hebben. Als ze mislukken, zijn er veel verliezers. Bij PostNL, Unilever en AkzoNobel zou een overname op termijn zeker leiden tot sluiting van fabrieken, verkoop van bedrijfsonderdelen, reorganisaties van onderzoeksafdelingen. En dus een verlies van banen. Ook klanten, toeleveranciers en culturele instellingen - die vaak worden gesponsord door grote Nederlandse bedrijven - worden hierdoor geraakt. En dat is niet meteen in het belang van de BV Nederland.

Daarom is het belangrijk dat overnames op een nette manier gebeuren, met oog voor de Nederlandse bedrijfscultuur, waarin overleg en medezeggenschap een belangrijke rol spelen. De Poldertoets garandeert een zorgvuldige afweging van alle belangen, ook die van de werknemers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden