Bij Noordwijk mogen de duinen weer stuiven

Het duingebied bij Noordwijk is niet zo groot, maar wel afwisselend en opwindend. Zeker nu de lente alweer lijkt te zijn aangebroken.

De winter heeft een jaartje overgeslagen. Het is nu de hoogste tijd om de lente te proeven. Waar kan dat beter dan in de duinen en op het strand? We zijn niet de eersten, en de laatsten zullen we zeker ook niet zijn. Wie herkent zich niet in de woorden van Albert Verwey, meer dan een eeuw geleden neergestreken in Noordwijk en daar bijna vijftig jaar gebleven? Hij dichtte dat hij uitkeek vanaf een duintop: 'Soms zijn er ogenblikken dat mijn zien / van 't landschap zulk een vreugde in mij verwekt / als zat ik in de hemel op een heuvel / en praatte er met zaalgen.'

Wandelen door de duinen is ook gewoon lekker en leerzaam. En zeker in het duingebied van Noordwijk. Het is maar een postzegel van blanke toppen vergeleken met andere kuststroken, maar het is wel afwisselend en opwindend. Met tegenspartelende stuifduinen die niet ten koste van alles in bedwang gehouden worden. Met meertjes waar vogels een zwembad aan hebben. Met liefst drie uitkijkpunten waar je bij een beetje weer de Pier van Scheveningen en de hoogovens bij IJmuiden kunt zien - niet de fraaiste elementen in het landschap, maar wel plekken met karakter. En met een duinbos als smaakvol ingrediënt aan de duinrand, zeer geliefd bij het kleine grut en hun oppassers.

Over al dat moois verscheen eind vorige eeuw 'Rondje Groen' van de plaatselijke vogelaar en natuurliefhebber W. Andelaar, pseudoniem voor de onvervalste Noordwijker Willem Baalbergen. Hij beschreef zijn belevenissen in de natuur rondom zijn dorp en noteerde daarbij allesbehalve droge feiten. Zo begint hij met het verhaal over de aardbeispinazie, een bijzonder plantje dat groeit langs het fietspad door de duinen. Het werd vroeger gekweekt vanwege de aardbei-achtige vruchtjes, nu komt het verwilderd voor. Voordat iemand denkt dat hij hier heel voorzichtig moet lopen om de natuur niet te schaden: de aardbeispinazie kan daar heel goed tegen. Sterker nog, de aardbeispinazie vindt het zelfs prettig. Hoe meer daar gelopen wordt, hoe beter het plantje gedijt. Het is een zogenoemd 'tredplantje' dat op de meest 'waardeloze' stukjes grond groeit - zoals de berm langs de Oorlogsweg. Het gezegde 'waar de mens verschijnt, de natuur verdwijnt' gaat dus niet altijd op.

We zijn gestart aan de voet van de vuurtoren, aan de mondaine boulevard. Via de Bosweg - een toepasselijke naam, want in de zilte zeelucht houdt geen boom het uit - lopen we de Noordduinen in. We lopen naast de fietssnelweg die hier nog Zeeweg heet maar overgaat in de Oorlogsweg. Die naam verwijst naar de eerste duinenrij, waaronder een hele rij bunkers verstopt ligt. Zij maakten deel uit van de Atlantikwall, de verdedigingslinie die in de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers is aangelegd. In een van de bunkers is het Atlantikwall Museum ingericht. De andere ruimtes zijn volgestort met zand.

De Zeeweg is vaak druk, we duiken het binnenland in over 'enorme' zandheuvels. Jong en oud leeft zich hier uit alsof het de Alpen zijn. Ook dit is toegestaan, het duin mag weer stuiven. De duinvallei is nog aardig gevuld met water, ook zeevogels kijken hun ogen uit. Er zitten hier en daar nog wat duindoornbesjes aan de takken. In de natuurgeneeswijze zijn deze 'olijven van het noorden' een wondermiddel tegen allerlei kwalen en ongemakken. Tibetaanse monniken consumeerden de bessen al in de achtste eeuw tegen verkoudheid, Russische kosmonauten smeerden er hun huid mee in om zich te beschermen tegen straling.

Je hebt in de duinen meestal geen wandelkaart nodig. Zolang je geen autoweg aan de duinrand oversteekt, kun je nauwelijks verdwalen. En als je neus en oren openzet, weet je vrij snel waar de zee is. In het duinbos is dat wat lastiger. Hier is het luw en lijkt het strand heel ver weg. De dennenbomen werden in het begin van de vorige eeuw geplant om het stuiven tegen te gaan, en op de langere termijn zouden ze dienst doen als stuthout in de mijnen. Daar kwam niet veel van, want de kwaliteit van de bomen liet te wensen over. Bovendien deed de duinscheerder zijn intrede in het bos, en door dat snuitkevertje viel de houtproductie nog miserabeler uit.

Door de duinen lopen een paar asfaltpaden haaks op het strand, zoals de Duindamse Slag en de Langevelder Slag. Ook de Weideweg loopt richting zee, maar is bestemd voor het verkeer dat een balletje gaat slaan op de golfbaan van Noordwijk. Vanaf het wandelpad dat om het terrein heen loopt, heb je uitzicht op de greens. Het pad voert naar de strandafgang bij paal 75 en dan is er nog maar één richting van belang: langs het strand terug naar Noordwijk.

W. Andelaar doet dat ook vaak, lopen aan zee. Om te zien of er ook een grauwe of een noordse pijlstormvogel voorbijtrekt. "Want voor een trekwaarnemer is het zien van deze vogels het summum. Een 'pijl' over zee", mijmerde hij. Ze laten zich zelden waarnemen in onze contreien. "Maar op het strand kijken naar een doodgewone zilvermeeuw kan ook veel genoegen opleveren. Gewoon op het Noordwijkse strand."

Route & museum
De wandeling is niet gemarkeerd. De vuurtoren is bereikbaar met bussen vanaf Leiden Centraal, Den Haag CS en Schiphol. De route is niet geschikt voor wandelwagens en rolstoelen.

De route van 12 km (begin- en eindpunt vuurtoren Noordwijk) kan verlengd worden door bij de Weideweg door te lopen tot het einde van het bos en dan de Noraweg te volgen. Die loopt langs het golfterrein door de duinen naar Langevelderslag (paal 75). Deze route is 18 km. Horeca is er langs de Duinrand, bij Langevelderslag en in Noordwijk (strand en boulevard).

Meer informatie bij Visitor Centre Noordwijk, De Grent 8, www.noordwijk.info

Wie liever 'gemarkeerd' wil lopen, volgt vanaf de vuurtoren Noordwijk de wit-rode stickers van het Hollands Kustpad tot Langevelderslag (12 km); van daar 6 km over het strand terug.

Het boekje 'Rondje Groen' van W. Andelaar verscheen in 1998 bij antiquariaat Moby Dick. www.mobydicknoordwijk.nl

Het Atlantikwall Museum Noordwijk aan de Bosweg 15 is open op zondag van mei tot en met september (10-17 uur). Vanuit het museum worden rondleidingen georganiseerd.

tel. 071-3619321.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden