Bij Mark van Bommel, gespleten als hij is, is er altijd een keerzijde

Eind januari - FC Twente stond op kop, PSV tweede, Ajax derde - schreef ik op deze plaats dat u er niet raar van moest opkijken als de Deense controlerende middenvelder Christian Poulsen Ajax kampioen zou maken en niet, zoals vóór dit seizoen alom werd verwacht, Mark van Bommel PSV. Dan is het leuk dat het is gelopen zoals het is gelopen, en toch vind ik het jammer. Ik had Van Bommel de titel nog gegund.

Het zou zijn negende zijn geweest, na vier in zijn eerste PSV-periode, een met Barcelona, twee met Bayern München en een met AC Milan. Hij won, grotendeels als reserve, de Champions League met Barcelona en werd in 2010 vice-wereldkampioen met Oranje. Van Bommel, geen natuurtalent, heeft een mooie erelijst, opgebouwd bij dito clubs.

Toch zwelt het hoongelach aan en de kans is niet groot dat dat in het restant van dit seizoen nog verstomt. Dat Van Bommel niet in brede populariteit zou afzwaaien, is altijd duidelijk geweest. In zijn gespleten brein, waarin hij in een bepaalde hersenkwab aardig gevonden wil worden, had hij het gewild en ook weer niet. Hij is toch vooral van het slag waarbij de adrenaline niet sneller kan stromen dan met een vijandje of 50.000 in een joelend stadion. Maar PSV - Ajax was zondag nog niet begonnen of hij liep tegen Poulsen op, hetzelfde type. Dat was het einde van zijn carrière. Hij moest nog een hele wedstrijd, en in de komende weken nog een paar, maar het is hem al zwart voor de ogen.

Als Van Bommel straks inderdaad stopt, moet dat voor hem een nog grotere nederlaag zijn dan het mislopen van de titel. Toen hij vóór dit seizoen terugkeerde in Nederland, moet hij - maandag wordt hij als altijd goed verzorgde prof 36 jaar - hebben gedacht dat hij nog zeker een jaartje of twee op het lagere niveau mee zou kunnen.

Het is niet gezegd dat hij dat niet meer zou kunnen. Tot op bepaalde hoogte kan worden beweerd dat hij slechter oogt door het gebrek aan verband tussen de linies bij PSV - ongeveer zoals hij vorig jaar tijdens het EK verdronk in de grotere ruimtes van het uiteenvallende Oranje. Daarbij kan met Van Bommel worden meegevoeld als hij er óók de brui aan zou geven uit ergernis over de nonchalante beleving van jongere spelers. Maar volgens een bij hem bekend patroon is er ook een andere kant, een kant waarop hij zelf steeds weer het licht werpt. Ook in waarschijnlijk zijn laatste jaar liet hij spelers bij zich weglopen, zoals hij dat zijn hele carrière heeft gedaan ¿ en naarmate dat opzichtiger gebeurt, vervaagt de kracht van lessen of reprimandes voor anderen.

Zo gespleten als Mark van Bommel zelf is, niet anders dan zo gespleten kan hij in de voetbalgeschiedenis worden beoordeeld. Het is een grote voetballer van wie we afscheid gaan nemen, maar niet een van onze grootste - wat hij graag had gewild. Hij droomde er in 2010 van de Oranje-generaties van de jaren zeventig in het collectieve geheugen te overtreffen. Maar het team had geen eeuwigheidswaarde en daarmee de aanvoerder, hij, ook niet.

Soms is het moeilijk Van Bommel zelfs maar als een grote voetballer te zien. Hoe hij achter zijn hand smoest om liplezers geen kans te geven ¿ kan hij zichzelf duidelijker typeren? Vorige week deed hij plots in twee kranten, de Volkskrant en het Algemeen Dagblad, zijn rituelen voor een wedstrijd uit de doeken. In een verbijsterende dwangneurose verzorgt hij zijn schoenen en drinkt hij slokjes water - al een jaartje of vijftien, ga daar maar van uit. Dat hij dat durft te vertellen, en zo gedetailleerd, zou met enige goede wil sterk kunnen worden genoemd. Maar wát hij vertelt, het bijgeloof ver voorbij, is het absolute tegendeel daarvan.

Zo is er altijd een keerzijde. Velen zien Van Bommel een goede trainer worden. Verstand van voetbal heeft hij, en toch weet ik het zo net nog niet. Hij kan sneaky zijn, schreef ik ooit - en hij sprak me er nooit op aan. Het zou in de omgang met (top)spelers tegen hem kunnen werken. Zo raak je met al zijn uitersten over hem niet gauw uitgedacht, ook waarschijnlijk in de toekomst, en daar zijn er voorwaar niet veel van.

Als hoe dan ook bijzondere voetballer verdient Mark van Bommel meer dan het afscheid dat voor hem dreigt - misschien niet heel veel meer, maar wel meer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden