'Bij koningschap horen titels'

Beatrijs Ritsema: Aanspreektitel schept helderheid

Prins Willem-Alexander noemt zichzelf 'geen protocolfetisjist' en Máxima mogen we straks gewoon bij haar voornaam noemen. Aan officiële aanspreektitels hecht het aanstaande koningspaar niet zoveel waarde. Moeten we hier blij mee zijn? Beatrijs Ritsema, die elke zaterdag in Trouw advies geeft over etiquette, geeft uitleg.

Een koningspaar dat zich informeel laat aanspreken. Wat vindt u daar nou van?
"Ze mogen natuurlijk zelf bepalen hoe ze genoemd willen worden, dat mogen we allemaal. Maar het lijkt mij niet verstandig om iedereen daar vrij in te laten. Normaal gesproken bepalen mensen met meer macht, status en levensjaren altijd de aanspreektitel voor 'minderen'. Het koningspaar zegt nu: het is aan jullie. Dat is best wel gek."

Waarom is dat een probleem?
"Als je de aanspreektitel helemaal vrij laat, weten mensen niet waar ze aan toe zijn. Daar worden ze zenuwachtig van. In plaats van laagdrempeligheid, ontstaan er zo juist krampachtige situaties, waarin mensen niet weten of ze het wel goed doen. Of ze gaan zelf smakeloze, originele titels verzinnen. Als iemand de koning straks ouwe bierrakker noemt, zal hij dat denk ik toch niet zo op prijs stellen."

Wat is het alternatief? Moeten we dan toch maar gewoon 'majesteit' zeggen?
"Dat hoeft nu ook weer niet. Maar geef burgers een alternatieve optie. Laat ze bijvoorbeeld mevrouw en meneer zeggen, voordat je op de informele toer gaat. Dat is heel normaal in contact tussen mensen die elkaar niet kennen. Een caissière met een naambordje noem je ook niet zomaar Shelly. Willem-Alexander en Máxima zijn geen juf of meester die zomaar kunnen zeggen dat je ze wel Piet of Janneke mag noemen. Ze zijn onze staatshoofden."

Dus informele aanspreekvormen zijn taboe?
"Eigenlijk wel ja, behalve in privésituaties. Als je uit lunchen bent met het koningspaar, kan de koningin op een zeker moment beslissen dat je haar met 'je' en Máxima mag aanspreken. Maar daar zou ze dan eigenlijk wel eerst persoonlijk toestemming voor moeten geven. Dat is ook wel zo prettig, dan hoeft er ook geen twijfel over te bestaan of je het wel goed doet."

Toch wil het koningspaar hier graag van afwijken. Waarom, denkt u? Is dat iets van deze tijd?
"Nee, dat heeft puur met hun persoonlijkheden te maken. Beatrix hecht veel waarde aan decorum en titulatuur, het nieuwe koningspaar niet. Met moderniteit heeft dat niets te maken, Juliana had ook niets met officiële titels. Maar zij liet de mensen nog wel 'mevrouw' zeggen. Dat is een goed voorbeeld van laagdrempelig koningschap, zonder gelijk alle kaders te verliezen. Bij een koningschap horen nou eenmaal titels. Als ze daar echt volledig afstand van willen doen, moeten ze ook afstand doen van de troon."

Het interview met het aanstaande koningspaar is vanavond om 20.30 uur te zien op Nederland 1 en RTL 4.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden