Bij het Lop mag je de boeken houden

Vrijwilligers houden de bibliotheek in Molenhoek open: je geleende boek is van jou als je een ander boek terugzet

Helma Hoekstra heeft zich erover verwonderd, maar het bestaat echt: een bibliotheek waar je geen lid van hoeft te worden en waar je je geleende boek mag houden, als je er maar een voor terugzet.

Vandaag heeft Hoekstra (74) zes boeken bij zich. De kinderen wilden ze niet, dus krijgen de romans van Saskia Noort en Pat Barker een plaats in een van de kasten van het Lop, het Lees- en ontmoetingspunt van Molenhoek, een dorp van 4000 inwoners vlakbij Nijmegen.

Twee jaar geleden stopte de gemeente de subsidie voor de bieb, zoals ook tal van andere gemeenten de openbare bibliotheek wegbezuinigden. De dorpsraad in Molenhoek - motto: samenredzaamheid - kwam met een alternatief. Mensen konden boeken brengen en meenemen. Het liep storm. Een oud-medewerkster van de bibliotheek selecteerde de boeken. Ze moesten er goed uitzien en van een redelijk niveau zijn - in Molenhoek wonen veel mensen die aan de Nijmeegse universiteit of in het ziekenhuis werken. "We passen ons aan aan de omgeving", zegt bestuurslid Piet van Eekelen, 76 en voorheen werkzaam in het speciaal onderwijs.

En de dorpsraad deed meer: er kwam een heus lees- en ontmoetingspunt. Dus zit deze middag voor kerst ook vaste gast Phil van Rijn aan een legpuzzel. Haar man moest de afgelopen weken herstellen van een ongeluk, hij is er nu voor het eerst weer bij. "De mensen hier hebben geweldig meegeleefd", zegt mevrouw. "Het is fijn dat we deze plek hebben, het geeft een huiselijk gevoel."

De dorpsraad en mensen 'uit het netwerk hebben de ruimte flink aangepakt, alleen de passpiegels herinneren nog aan de vorige bestemming. Er is een keukentje, een fatsoenlijke zithoek, een paar tafels met goeie stoelen, er hangt een beamer, er staat een piano en een kastje met weggeefspullen, er is een leestafel met tijdschriften.

Joyce van Loon-van Hattum (59) zet koffie, ze is een van de 25 gastheren en -vrouwen die het centrum drie middagen per week open houden. Zij is er een of twee middagen per maand. Leuk en prima te doen naast haar baan. "Deze mensen zijn de basis van ons bestaan", zegt Van Eekelen. "Als je een beheerder moet aanstellen, ga je failliet."

Want het Lop moet zuinig aan doen. De verbouwing kostte nog geen 2000 euro. De gemeente betaalt de helft van de huur, de rest van de inkomsten komt uit koffie en thee en, sinds kort, uit activiteiten. Dorpsraadlid Piet Roberts (65), oud-docent geschiedenis, houdt een lezingencyclus over de wereldoorlogen en daarvoor heeft de organisatie 2 euro gevraagd aan de rond de dertig gasten. Napraten met een biertje kan nu nog niet, maar er zijn wel gedachten over een barretje.

Om meer mensen van tussen de 30 en 50 te trekken, gaat het Lop het komend jaar een paar keer 's avonds open. Activiteiten voor kinderen moeten ouders het Lop in gaan trekken.

Een andere zorg is de aanwas van vrijwilligers. De groep is begonnen met negen mensen, nu zijn er nog vier. Het ontbrak mensen aan tijd, ze hadden twee linkerhanden of ze werden ziek - de vrijwilligers zijn allemaal zestig-plus. Een paar mensen erbij zou tijd schelen, en de voorzitter verlossen van het vervelende gevoel dat als hij wegvalt, 'de hele zaak in elkaar dondert'. "Dat is het gevoelige aspect van vrijwilligerswerk", zegt Van Eekelen.

Laatst was hij in de nieuwe bibliotheek in Apeldoorn. Zo groot en mooi, niet te vergelijken met wat ze in Molenhoek hebben weten te bewaren. Toch, in de ideale wereld van Van Eekelen en Roberts heeft hun lees- en ontmoetingsplek een prominente plek. "Dit is een all-round-concept", vindt Van Eekelen. "Dit is zo veel interessanter dan een gewone bibliotheek", vindt Roberts. "Hier kun je elkaar ontmoeten, op de bank hangen, piano spelen." Hij wijst naar een rijtje schilderijen boven de zithoek. Gemaakt door een plaatselijke kunstenaar, over een tijdje hangen er weer andere. "Het zit al tot 2017 vol!"

Meer dan een opslag van boeken

Het Lees- en ontmoetingspunt (Lop) in Molenhoek past naadloos in het advies van de commissie-Cohen uit 2014. Deze commissie onder leiding van Job Cohen benadrukte dat een bibliotheek meer is dan een opslagruimte van boeken. Het kan ook een ontmoetingsplek worden en een plaats voor activiteiten.

Sinds 2012 zijn er ruim 250 vestigingen gesloten. Hoe vaak vrijwilligers de bieb overnemen kan de Vereniging Openbare Bibliotheken niet zeggen. "Maar we zien veel creatieve oplossingen om aanwezig te blijven in wijken en kernen en toch op kosten te besparen", zegt voorlichter Francien van Bohemen. Ze noemt de zelfbedieningsbibliotheek, waar leden met een pasje 24 uur per dag een aangevraagd boek kunnen lenen. Daarvan zijn er nu al 178, tegen vijf in 2013. Ook het aantal schoolbibliotheken groeit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden