Bij het Kirov Ballet is het gewoon genieten van een spektakelstuk

AMSTERDAM - Wel eens op het podium een schip in vliegende storm schipbreuk zien lijden of rozenwater uit fonteinen zien opspatten in een verguld decor? Het Russische Kirov Ballet opende zijn korte reeks voorstellingen in het Amsterdamse Muziektheater met 'Le Corsaire'.

De afdeling techniek stond op tilt om dit 19de eeuwse spektakel vlekkeloos te laten verlopen. Voor het openingsbeeld werden alle registers opengetrokken om het gehavende zeeroversschip op de kolkende zee zo realistisch mogelijk te laten stranden.

'Le Corsaire' is typisch een ballet zoals ze halverwege de vorige eeuw werden gemaakt. Het romantische ballet was in Frankrijk over haar artistieke bloei heen. De choreografen gingen steeds minder verfijnd en diepzinnig te werk. Ze mikten op een publiek dat hield van spectaculaire stukken en namen het niet te nauw met een kloppende dramaturgie: als er maar ruimte was voor een pas de deux waarin solisten hun briljante techniek kwijt konden en het corps de ballet zijn uniforme schoonheid kon tonen.

Bijzonder in trek waren drakerige verhalen met stereotiepe personages, liefst in een orientaalse setting. In 'Le Corsaire' is dat de kust van de Ionische Zee ten tijde van de Turkse overheersing. Het schip met stoere 'corsaires' (zeerovers) - aangevoerd door Conrad (Aleksandr Koerkov) - strandt op de kust waar de Griekse schoonheden Medora (Joelia Machalina) en Gulnare (Irina Tsjistjakova) hen redden. Deze worden echter gevangengenomen door de listige slavenhandelaar Lankedem (Konstantin Zaklinski), die hen verkoopt aan de begerige Seid-Pasja (Gennadi Bortsjenko). Natuurlijk worden zij, na vele intriges, gered.

Dit ballet kent een lange geschiedenis. Het werd oorspronkelijk in 1856 door Mazilier gemaakt naar een gedicht van Lord Byron. Daarna werd het in Rusland choreografisch aangevuld door Jules Perrot en in 1899 door Marius Petipa geperfectioneerd. Diens versie vormde de basis voor het werk van de Russen Joeri Slonimski en Pjotr Goesew, die in 1955 het ballet nieuw leven inbliezen. Het Kirov nam deze bewerking in 1987 op het repertoire.

Het stuk ging dus door vele handen. Van het krakkemikkige verhaal viel niet iets substantieels te brouwen, zodat het een tweederangs ballet is gebleven. Ook in muzikaal opzicht kreeg 'Le corsaire' een b-status. Doordat in latere stadia door verschillende componisten stukjes aan de partituur van Adolphe Adams werden toegevoegd, werd het muzikaal gezien een volslagen ratjetoe.

De eerste acte die zich in de lagune en op de slavenmarkt afspeelt, bevestigt alle vooroordelen die je tegenover dit ballet kan hebben. Het foeilelijke en drukke toneelbeeld is volgepropt met een druk pantomimend figurantencorps. Temidden van dat gekrioel voeren slavinnen sensuele dansen uit. Zo moet ook Fokines 'Scheherezade' eruit hebben gezien, realiseer ik me: exotisme uit het fin de siecle.

Rust komt er pas in de tweede acte als de harp de pas de trois aankondigt van Medora, Conrad en Ali, de slaaf. Aan dit huzarenstaaltje van puur klassiek ballet ontleent het ballet haar faam, met name aan de sprongvariaties van de slaaf, aan wie grote sterren zoals Rudolph Nureyev in het verleden hun naam verbonden. Nu was het Igor Zelenski die dit gedeelte vol bravoure danste en daarvoor werd toegejuicht. In een woord prachtig was ook de rijzige Machalina: haar dans was technisch niet perfect, maar door haar stralende schoonheid was zij het schitterend middelpunt in deze voorstelling. Dat kon niet gezegd worden van Tsjistjakowa, die van het type 'tanig maar technisch perfect' is. Ze presenteerde haar harde techniek zo overspannen, dat het haar parten speelde om zich aan het slot te herstellen.

Hoogtepunt en blikvanger qua toneelbeeld was de vijfde scene. De harem van de Pasja wordt halverwege omgetoverd in een verguld decor waarachter water uit fonteinen opspat. In deze geurige 'Jardin des animees' vormt het corps de ballet een levendige bloementuin, waarvan de 'bloemen' met guirlandes de slotsolo van Medora wat slap maar sierlijk omlijsten.

Wat nu aan te vangen met zo'n uitermate gedateerd stuk? Bezien als museaal stuk was het heel interessant. En verder was het gewoon genieten geblazen, als van een ordinaire maar spannende B-film.

Het Kirov Ballet danst vanavond nog 'Le Corsaire', za en ma 'Het Zwanenmeer'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden