Bij het baden is er niets nieuws onder de zon

Wist je dat de Romeinen al bikini's droegen? En dat in de 17de eeuw gedacht werd dat je ziek werd als je je gezicht met water waste? Op de expositie 'Een gezonde geest in een gezond lichaam -baden door de eeuwen heen' kun je alles over baden en badmode te weten komen. De oude watertoren van Utrecht, het 'Waterleidingmuseum', doet normaal gesproken dienst als een drinkwatermuseum en voorziet nog altijd een deel van de oude binnenstad van kraanwater. Tot 18 april is de kleine en speciale tentoonstelling als extraatje op de derde verdieping van de toren ingericht. Aan het plafond hangen een paar origineel aandoende strandtentjes met daarin mooie gekleurde platen die de informatieborden illustreren.

De tentjes benadrukken het zogenaamde 'gluurelement', zegt directeur Jos de Meyere. Vanaf de 18de eeuw was baden zó gewaagd dat elk stukje zichtbare blote huid vermeden moest worden. Nederlanders waren toen zo puriteins dat ze zich omkleedden in een tentje, zich met een dicht karretje naar zee lieten rijden en vervolgens achter een scherm het water ingingen. En alsof dat nog niet verdekt genoeg was, droegen vooral de dames zoveel badkleding dat alleen hun hoofd en handen nog zichtbaar waren. ,,Je moet wel bedenken dat badkleding toen nog van wol was, dus dat woog echt kílo's'', zegt de Meyere. Op de verdieping zijn in plastic omhulsels een paar voorbeelden van authentieke badpakken van weleer te zien.

De badpakken ogen enorm in vergelijking met de badmode van nu. Op prenten in lichtbakken op de vloer is te zien dat badpakken en bikini's steeds minusculer lijken te worden. Maar wie denkt dat er in de zwembaden meer bloot is te zien dan vroeger heeft het mis: in het oude Romeinse rijk baadde men naakt. Een bikini droegen de vrouwen destijds alleen bij het sporten en zwemmen werd tot in de 19de eeuw nog niet als sport erkend.

Op een oude afbeelding rekt een man zich in tangaslip uitgebreid uit voordat hij het water ingaat. ,,Dus het lijkt wel of badkleding steeds gewaagder wordt, maar eigenlijk is er niets nieuws onder de zon'', concludeert de museumdirecteur.

Met al die blote en schaarsgeklede badende mensen verwerden de Romeinse badhuizen al snel tot decadente hoerententen en broeinesten van geslachtsziekten zoals syfilis. Daardoor, én door de opkomst van de Reformatie, kwam er een eind aan de wufte badcultuur.

,,Baden werd in de 17de eeuw niet alleen als immoreel, maar ook als lichamelijk ongezond beschouwd'', verduidelijkt De Meyere. ,,Zoals een druppel een steen aantast, zelfs de hardste steen, zo tast water een lichaam aan, was een gevleugelde uitspraak in die tijd.''

Na het jaarlijkse Museumweekend (dit jaar op 17 en 18 april) wordt het museum verbouwd en sluit het zijn deuren voor het publiek. En tegen de tijd dat de watertoren weer bezichtigd kan worden, is De Meyere met pensioen. Bovendien komt de toren onder beheer van het waterleidingbedrijf Hydron. Opgewekt voegt hij eraan toe: ,,Maar het blijft een museum, dus ik kan met een gerust hart weggaan''.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden