Bij Gergjev is Brahms neef van Tsjaikovski

ROTTERDAM, AMSTERDAM - In de sprookjesopera 'Ka-sjtsjei' van Nikolai Rimski-Korsakov komt een personificatie van de stormwind voor. Hij is de goedaardige boodschapper van een boze tovenaar, een bezigheid die de componist met treffende instrumentale effecten uitbeeldde.

De beste verpersoonlijking in de uitvoering zaterdag in het Amsterdamse Concertgebouw was ongetwijfeld dirigent Valeri Gergjev. Want hij schoot als een stormwind tussen Hilversum, Rotterdam en Amsterdam heen en weer om er twee orkesten te bevruchten tussen zijn tournee door met Kirov in Parijs. Dat hij het niet allemaal alleen af kon, bleek uit de curieuze vermelding dat de jonge Nederlander Lawrence Renes het Radio Filharmonisch Orkest had ingestudeerd.

Vrijdagavond bediende Gergjev het Rotterdams Philharmonisch Orkest met een Brahms-programma dat eenmalig een volle Doelenzaal trok, maar voor uitzending is vastgelegd op 1 januari op radio 4. Voor de pauze klonk het vioolconcert met Vadim Repin als solist, en erna de derde symfonie.

We hebben Gergjev leren waarderen als een gepassioneerd klankenkneder en zin-gever van de romantische literatuur. Hij kenschetste de derde symfonie met een toegewijd reagerende RPhO als een volle neef van Tsjaikovksi, zo breed en golvend trok hij de lijnen in het eerste deel door; zelfs het grazioso-segment was doortrokken van weemoed.

Het espresssivo dolce dat Brahms noteerde in het tweede deel voor de klarinetten groeide in het teruggenomen tempo helemaal uit tot Tsjaikovskiaanse gemoedsontlading. Maar wat prachtig klonk deze passage. Alle expressietekens in de symfonie werden benut om de vertelling zo intensief mogelijk over te dragen. Gergjev leek het strijkerscorps in fellere passages soms iets te overvragen wat scherpe toonvorming opleverde, maar als geheel reageerde het RPhO briljant.

Dat deed het al in de begeleiding van de 23-jarige, maar veel ouder ogende Russische violist Repin. Tjonge, wat zwiepte hij zich technisch met furore over bergen en door ravijnen. Er sprak echter uit het vertoon geen greintje liefde, warmte. Op het grove af klonk deze Brahms. Als je zelfs niets meer herinnert van het adagio-middendeel, dan moet de overdracht heel primair zijn geweest.

Ruim een halve dag later in het Amsterdams Concertgebouw zorgden de vijf vocale solisten uit Gergjevs eigen Kirov-stal (even overgewipt uit Parijs, waar het gezelschap nu gasteert) voor ware hartstocht, kleur, satanische expressie (wat lachte Konstantin Ploesjnikov als boze tovenaar Kasjtsjei super vals) en smeltende liefde. Het Radio Filharmonisch Orkest gromde en zinderde in Russische stijl in dit niet opzienbarende operaatje van 65 minuten. Het luide applaus vóór de uitvoering (Gergjev blijkt aan het IJ nog populairder dan aan de Maas) werd vele malen overtroffen door ovaties erna. Vrijdagavond om 20 uur op Radio 4 is het mee te beleven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden